Хуримын өглөө бороо орж байсныг одоо ч санадаг. Улаанбаатарт зургадугаар сард тийм хүйтэн бороо ховор. Би цагаан даашинзаа өмсөөд толины өмнө зогсож байтал хадам ээж маань гал тогооны үүдээр шагайж, намайг дохиж дуудсан.

Должин эгч гэдэг тэр хүн надтай нэг их ярьдаггүй байсан. Тэмүүлэнтэй танилцсан хоёр жилийн хугацаанд би түүнийг ганц ч удаа инээмсэглэхийг хараагүй. Өвөрхангайгаас ирээд хоёр хоносон ч намайг «бэр» гэж нэрлээгүй, «чи» гэж л хэлдэг.

Гал тогоонд орход тэр цонхны дэргэд зогсож байв. Хормогчныхоо халааснаас бор цаасан дугтуй гаргаад гарт минь атгуулсан. Дугтуйн ам нь наалттай, хуучирсан цаас нь гарын хэмээр зөөлөрсөн байлаа.

— Одоо битгий нээ, — гэж тэр шивнэсэн. — Чамд хэцүү өдөр ирэхэд нээгээрэй.

— Ямар хэцүү өдөр? — гэж би инээгээд асуусан.

Тэр хариулсангүй. Зөвхөн над руу удаан харж байгаад гараа татаж аваад, гарч явсан.

Би дугтуйг цүнхэндээ хийсэн. Хуримын баяр, инээд хөөр, уйлж байсан ээжийн минь нүүр, Тэмүүлэнгийн чичирсэн гар дунд тэр дугтуй надад нэг их чухал санагдаагүй. Хуримын дараа шинэ байрандаа нүүхдээ би түүнийг хувцасны шүүгээний хамгийн доод тавиур дээр, өвлийн ороолтнуудынхаа доор хийчихсэн.

Тэр өдрөөс хойш дугтуй маань тэнд арван жил хэвтсэн.

---

Эхний жилүүд сайхан байлаа. Тэмүүлэн өглөө бүр надад цай чанаж өгдөг, ажлаасаа ирэхдээ халаасандаа чихэр хийчихсэн ирдэг хүн байв. Гурав дахь жилд нь Билгүүн мэндэлсэн. Хүү маань аавтайгаа яг адилхан, инээхдээ хамраа үрчийлгэдэг.

Должин эгч жилд нэг удаа, Цагаан сараар л ирдэг байв. Ирэхдээ ач хүүдээ ноосон оймс сүлжиж авчирдаг, надад бол юу ч хэлдэггүй. Би түүнийг намайг үзэн яддаг гэж боддог байлаа. Нэг удаа Тэмүүлэнгээс асуухад тэр мөрөө хавчаад: «Ээж минь хүн бүртэй л тийм» гэж хэлсэн.

---

Долоо дахь жилд бүх зүйл өөрчлөгдсөн.

Тэмүүлэн найзтайгаа хамтарч авто засварын газар нээсэн. Зээл авсан, байраа барьцаалсан. Эхний зун ажил сайхан явсан ч намар нь найз нь мөнгөтэй нь алга болсон. Зээлийн хүү өдөр бүр өссөөр, Тэмүүлэн шөнө бүр хожуу ирдэг болсон.

Эхлээд ажил гэж хэлдэг байсан. Дараа нь найзуудтайгаа гэж. Дараа нь юу ч хэлэхээ больсон.

Утсаа ширээн дээр нүүрээр нь доош харуулж тавьдаг болсон. Үл таних дугаараас шөнө дунд мессеж ирдэг болсон. Би асуухад тэр уурлаж, хаалга савж гардаг болсон. Билгүүн хүү маань аавынхаа хашгирах дуунаас айгаад, орондоо толгойгоо хөнжлөөр бүтээж унтдаг болсон.

Арав дахь жилийн өвөл, арванхоёрдугаар сарын нэг шөнө Тэмүүлэн гэртээ ирээд нэг ч үг хэлэлгүй цүнхээ бэлдэж эхэлсэн.

— Хаашаа явж байгаа юм? — гэж би асуусан.

— Би явлаа, — гэж тэр над руу харалгүй хэлсэн. — Надад хэсэг хугацаа хэрэгтэй.

— Билгүүн яах юм? Бид яах юм?

Тэр хариулсангүй. Хүүгийнхээ унтлагын өрөөний хаалгыг онгойлгож удаан харснаа, хаагаад гарсан. Гадаа машин асах дуу гарч, тэгээд нам гүм болсон.

Би хаалганы дэргэд шалан дээр хэр удаан суусанаа мэдэхгүй. Уйлж чадахгүй байлаа. Цээжинд минь хэн нэгэн чулуу тавьчихсан юм шиг амьсгалахад хүнд байв.

---

Шөнийн хоёр цагийн үед би босоод гараа ямар нэгэн юманд зарцуулахаар шүүгээ цэгцэлж эхэлсэн. Өвлийн ороолтнуудаа гаргаж, эвхэж, дахин эвхэж байтал хамгийн доод тавиураас нэг юм шалан дээр унав.

Бор цаасан дугтуй.

Би түүнийг шууд таньсан. Хуримын өглөөний бороо, гал тогооны цонх, Должин эгчийн шивнээ бүгд нэг дор санаанд орж ирлээ. «Чамд хэцүү өдөр ирэхэд нээгээрэй.»

Тэр хүн яаж мэдсэн юм бол? Арван жилийн өмнө, хуримын өглөө, яаж ийм өдөр ирэхийг мэдсэн юм бол?

Гар минь чичирч байв. Би дугтуйг гал тогоо руу авч гараад, гэрлээ асаалгүй шалан дээр суусан. Хуучирсан цаасны ам амархан ховхорлоо.