ХААЛТТАЙ АВС

Энхээг сумын төвд ирэхэд ахынх нь авсыг хэдийн хаачихсан байлаа.

Хашааны үүдэнд танил машин дугуйгаараа шаварт шигдэн зогсож байв. Хөрш айлын эмээ түүнийг дуугүй тэврээд, Охиныг нь л бодоорой гэж шивнэв. Энхээ цүнхээ тавилгүй гэрт ороход арван есөн настай Марал зуухны хажууд сууж байв. Тэр уйлаагүй, харин шөнөжин юм ширтсэн хүний нүд нь улайжээ.

— Авга эгч ээ, та ирчихэв үү?

Хүүхэд байхдаа түүнийг хараад үүд рүү гүйдэг байсан охин өндийсөнгүй. Энхээ мөрөн дээр нь гараа тавихад Марал ялимгүй цочив.

Авс гэрийн хойморт байлаа. Тагийг нь боолтоор бэхэлж, гадуур нь цагаан даавуу татжээ. Хажууд нь ахынх нь үеэл Дорж зогсож байв. Тэр сумын оршуулгын ажлыг зохицуулахад олон жил тусалсан, хүмүүс түүнийг ийм үед юу хийхээ мэддэг хүн гэдэг байв.

— Би ахынхаа царайг хармаар байна, — гэж Энхээ хэлэв.

Дорж түүний харцнаас зайлсхийлээ.

— Хотын эмнэлгээс битүү явуулсан юм гэсэн. Нээж болохгүй гэж жолоочид захисан байна лээ.

— Ямар эмнэлэг вэ?

— Жолоочоос асууя. Одоо хүмүүс цуглачихсан, дараа тайван ярья.

Энхээ даавууны ирмэгт хүрэв. Ах нь багадаа ээжийнхээ цагаан даавууг халтар гараараа бариад загнуулж билээ. Тэгэхэд өөрөө ахынхаа өмнөөс бурууг нь хүлээж, дараа нь хоёулаа инээлдэж байсан. Харин сүүлд уулзахдаа тэд инээгээгүй.

Таван жилийн өмнө ээжийгээ өөд болоход Батсайхан хуучин гэрийг нь худалдахгүй гэж зүтгэжээ. Энхээ хотод өртэй, өөр аргагүй болсноо хэлэхэд ах нь «Чамд энэ гэрээс мөнгө л хэрэгтэй юм байна» гэсэн. Түүнээс хойш Энхээ утасдахаа ч больсон. Ах нь ч залгаагүй.

Одоо түүний хэлж амжаагүй бүх үг тэр даавууны цаана үлдсэн мэт санагдана.

СҮҮЛИЙН ШӨНӨ

Оршуулгын дараа хүмүүс цөөрөхөд Энхээ гал тогооны сав суулгыг хураалцав. Марал үүдний довжоон дээр ганцаараа сууж байлаа. Салхинд үс нь хацраа шүргэхэд ч тэр хөдөлсөнгүй.

— Чи юм идсэн үү? — гэж Энхээ асуулаа.

— Хэрэггүй ээ.

Марал хэсэг дуугүй сууснаа:

— Аав намайг хаалгаа түгжээрэй гэж хэлсэн, — гэв.

— Хэзээ?

— Алга болсон шөнөө. Нэг хүнтэй уулзаад ирнэ гэсэн. Утсаа унтраагаарай, хэнд ч хаалга нээж болохгүй гэж захисан. Аав урьд нь тэгж байгаагүй.

Марал аавыгаа үүр хүртэл хүлээгээд, өглөө нь хөршийнхөө утсаар Дорж ах руу залгажээ. Дорж түүнийг санаа зоволтгүй, Батсайхан хотод шинжилгээнд явсан гэж хэлсэн байна. Орой нь Батсайханыг нас барсан тухай мэдээ иржээ.

— Аав чинь өвчтэй байсан юм уу?

— Сүүлийн үед ядраад байна гэдэг байсан. Гэхдээ эмнэлэг явна гэж надад хэлээгүй.

Марал бээлийнээсээ жижиг түлхүүр гаргаж Энхээд үзүүлэв.

— Үүнийг ширээнийхээ шургуулганд хийсэн байсан. Хааных гэдгийг нь мэдэхгүй. Аавын утас ч алга. Минийх бас нөгөө оройноос хойш олдохгүй байгаа.

— Цагдаад хэлсэн үү?

— Дорж ах цагдаа бүх юмыг мэдэж байгаа гэсэн. Би лав хэнтэй ч уулзаагүй.

Энхээ түүнээс дахин асуух гэтэл үүдний гадна машин зогсов. Дорж орж ирээд Маралыг харав.

— Охин минь, ядарсан байгаа. Одоо амарсан нь дээр.

Марал түлхүүрээ алган дотроо атгав. Энхээ түүнээс түлхүүрээ яагаад нуусныг асуусангүй.

ЖОЛООЧИЙН ҮГ

Маргааш өглөө нь Энхээ Доржийн хэлсэн жолоочийг авто засварын газрын дэргэдээс олов. Гантулга гэдэг махлаг эр машины капот онгойлгочихсон, хөдөлгүүрийн дээгүүр тонгойж байв.

— Ахыг минь та хот руу хүргэсэн үү?

Гантулга түлхүүрээ газарт унагачхав. Түүж авах гэж хэт удаан тонгойсныг Энхээ анзаарав.

— Хүргэсэн.

— Аль эмнэлэгт буулгасан бэ?

— Би эмнэлэгт нь ороогүй.

Энхээ хүлээлээ. Гантулга гараа өөдөсөөр арчаад хашааны цаана руу харав.

— Би худлаа хэлсэн юм. Хот руу яваагүй.

— Тэгвэл хаана хүргэсэн юм?

— Танай хуучин гэрийн гадаа. Шөнө орой байсан. Батсайхан ах өөрөө тэнд бууя гэсэн.

Энхээ хоолой нь хатахыг мэдрэв.

— Тэр амьд байсан уу?

— Машинаас өөрөө буусан. Амьд байсан.

— Тэгээд яагаад худлаа хэлсэн юм?

— Дорж ах тэгж хэл гээд... Би өөр юм мэдэхгүй.

Гантулгын утас дуугарлаа. Тэр дэлгэц рүү харснаа авахгүй таслав. Энхээ дэлгэцэн дээрх нэрийг харж амжаагүй ч эрийн царай өөрчлөгдөхийг анзаарав.

Хуучин гэр сумын захад, хашааны банз нь мурийж муудсан хэвээр байлаа. Марал замдаа түлхүүрээ гарган өгсөн ч Энхээ цоожийг хараад зогсов. Хаалганд ээжийнх нь хэрэглэдэг байсан том төмөр цоож биш, шинэ жижиг цоож өлгөөтэй байв. Маралын түлхүүр яг таарлаа.

Дотор нь хүйтэн, хуучин модны үнэр ханхална. Хоймрын авдар дээр тоос зузаан суусан ч ширээн дээр цэвэрхэн дугуй мөр үлджээ. Тэр мөрний голд Батсайханы утас байлаа.

Энхээ утсыг авах гэтэл чичирч эхлэв.

Дэлгэцэн дээр Марал гэсэн нэр гэрэлтлээ.

Энхээ эргэн харав. Марал түүний хажууд, хоосон гараа цээжиндээ тэвэрчихсэн зогсож байлаа.