Өөрийн хүсэлт

Нөхрөө машинаар мөргөснөө Оюун гуай гурав дахь удаагаа надад хэллээ.

— Би жолоодож байсан. Би л буруутай.

Бидний уулзалт тэр өглөө арван цагт товлогдсон ч Оюун гуай ес өнгөрөөд ирчихсэн байв. Хүлээлгийн өрөөнд удаан суусан тул би уучлал гуйхад Би өөрөө эрт ирсэн гээд нам гүмхэн инээмсэглэсэн. Түүний хүрэмний хормойд хөлдүү цас наалдсан, цүнхний цахилгаан нь дутуу татагдсан байлаа.

Би энэ хэргийг авах эсэхээ шийдээгүй байсан. Өмнө нь түүнтэй ярьж байгаагүй, зөвхөн танил хүнээрээ дамжуулж уулзах хүсэлт өгснийг мэднэ.

Хүн надаас өмгөөлөгч авахаасаа өмнө юу ярих хэрэгтэйгээ, юу ярихгүй өнгөрөөж болохоо их боддог. Зарим нь өөрийг нь буруутгах вий гэхээс айдаг, зарим нь гэр бүлээ олны өмнө гаргахыг хүсдэггүй. Харин Оюун гуай нэг өгүүлбэрээ л давтаж байлаа.

Түүний цүнхнээс цухуйсан жижигхэн бээлийн нэг нь алга байгааг би уулзалтын дундуур анзаарсан. Цонхоор харахад гудамжны үзүүрт нэг охин зогсож байв. Толгойгоо гудайлгасан тэр хүн яагаад орохгүй байгааг би мэдээгүй. Оюун гуай нэг удаа цонх руу харснаа цүнхээ өвдгөн дээрээ тавьсан.

— Хүн хүлээж байгаа юм уу?

— Охин минь. Намайг хүргэж өгсөн юм.

— Дотогш нь дуудъя юу?

— Үгүй ээ. Түүнд хичээл байгаа.

Гэтэл охин яваагүй. Тэр үүдний хананд нуруугаа налан утсаа барьж зогссоор байлаа. Оюун гуай түүний зүг дахин хараагүй. Тэр ээж нь яриагаа эхлэхэд охин нь сонсохоос айсан уу, эсвэл охиндоо өөр тайлбар өгчихөөд надтай уулзаж байгаа юу гэдгийг би асууж амжаагүй.

Тэр гэмшиж буй хүний дүр үзүүлсэнгүй. Нүдээ буруулж, цонх ширтэж ч байсангүй. Харин миний өмнө тавьсан хавтасны захыг хуруугаараа тэгшилж, яг ижил өгүүлбэрийг дахин давтав.

— Та намайг өмгөөлөх үү, үгүй юу?

Өвлийн сүүлчийн цас манай оффисын цонхны тавцан дээр хайлж байлаа. Би түүнд цай аягалаад, дэвтрээ нээв.

— Өмгөөлнө. Гэхдээ эхлээд таны хэлснийг ойлгох хэрэгтэй.

Намайг Ану гэдэг. Би өмгөөлөгч болоод долоон жил болжээ.

Ажилдаа ороод удаагүй байхдаа нэг хүний би буруутай гэдэг үгийг л сонсоод бусад асуултаа хойшлуулж байв. Тэр хүн юунд буруутай гэж өөрийгөө бодож байгаа нь надад эхэндээ хамаагүй мэт санагдсан. Дараа нь баримтыг үзэхэд тэр хийсэн үйлдлээсээ илүү олон жилийн маргаанд өөрийгөө буруутгаж ярьсан нь ойлгогдсон юм.

Түүнээс хойш би уулзалт бүрийн эхэнд нэг хоосон хуудас гаргадаг болсон. Хүний хэлсэн үгийг эхлээд өөрийнх нь хэрэглэсэн үгээр бичнэ. Дараа нь харсан, сонссон, бодсон гэсэн гурван үгийг захад нь тэмдэглэдэг. Тэдгээрийг сольж бичвэл үйлчлүүлэгчийн амьдралын тухай миний төсөөлөл л үлдэнэ.

Оюун гуайг суухад би мөн тэр хуудсаа гаргасан. Тэр миний үзгийг хараад, юу бичихийг хүлээж байв. Би түүний хэлсэн эхний өгүүлбэрийн хажууд асуултын тэмдэг тавьсангүй. Зөвхөн дуусгахыг нь хүлээв. Хүний буруутай эсэхийг өрөөндөө сууж шийддэггүй, харин хэлсэн үг нь юугаар батлагдахыг асууж сурсан. Оюун гуайн хэрэгт нэг зүйл ойлгомжтой байв: тэр болсон явдлыг бус, нэг өгүүлбэрийг хамгаалж суусан юм.

Нөхөр Бат нь сар гаруйн өмнө ажилладаг засварын газрынхаа гадна хүнд гэмтжээ. Камерын бичлэгт Оюун гуайн цагаан машин хашаанаас гарч, Бат газар унасны дараа зогсож буй хэсэг үлдсэн байв. Машин ойртох агшинд ачааны тэрэг камерын өмнө халхалсан тул мөргөсөн эсэх нь бичлэгт харагдаагүй. Оюун цагдаад өөрөө очиж жолооч нь байсан, нөхрөө мөргөсөн гэж мэдүүлжээ.

Бат эмнэлгээс гарсан боловч хөлөө бүрэн эдгээгүй байв. Хэргийн талаар мөрдөн шалгах ажиллагаа үргэлжилж байгаа гэж Оюун надад хэлсэн.

Оюун гуай хавтаснаасаа эмнэлгийн тодорхойлолт гаргаж надад өглөө. Би хуулбарыг нь гүйлгэн харж, түүний нөхрийн хөл гэмтсэн, хэсэг хугацаанд эмчилгээ хийлгэсэн гэсэн ерөнхий мэдээллийг тэмдэглэв. Энэ бичиг гэмтэл хэрхэн үүссэнийг дангаар нь тодорхойлохгүй.

— Нөхөр тань одоо тантай хамт байгаа юу?

— Үгүй. Гэртээ байгаа. Би охинтойгоо түр эгч дээрээ амьдарч байна.

— Та хоёрын харилцаанд юу өөрчлөгдсөн бэ?

— Тэр намайг гэртээ ир гэж хэлсэн. Би очоогүй.

Тэр шалтгааныг нэмж тайлбарласангүй. Хүний гэр бүлийн тухай эхний уулзалтаар шууд асуухад хэлэхгүй өнгөрөх нь элбэг. Гэсэн ч энэ удаа түүний дуусгаагүй өгүүлбэр хэрэгт холбоотой байж болох юм.

— Та гэртээ очихыг хүсээгүй шалтгаанаа одоо хэлэх албагүй. Гэхдээ энэ тухай дараа дахин ярилцах шаардлагатай байж магадгүй.

Оюун гуай толгой дохив. Тэгээд хавтасны буланг анхнаас нь тэгшилж эхэллээ. Цааснууд нь аль хэдийн тэгшхэн байсан.

— Та яагаад миний тусламж хэрэгтэй гэж бодсон юм?

— Охин минь.

— Юу болсон бэ?

— Намайг үнэнээ хэлээгүй гэж бодоод байна. Тэр хүн бүрт ээж машин барьж чаддаггүй гэж хэлээд яваа.

— Та жолоо барьж чаддаггүй юм уу?

— Чадна.

Тэр жолооны үнэмлэхээ цүнхнээсээ гаргаж үзүүлэв. Хугацаа нь хүчинтэй байлаа. Би үнэмлэх байгааг тэмдэглээд, түүнийг буцааж өгөв.

— Тэгээд охин тань яагаад тэгж хэлсэн юм бол?

— Би жолоо бариагүй олон жил болсон. Тэгэхээр барьж чадахгүй гэсэн үг биш.

Би түүний зөвшөөрлөөр мэдүүлгийн хуулбаруудыг авч уншлаа. Цагаан машинд тэр ганцаараа сууж, засварын газарт очиж нөхөртэйгөө уулзсан гэжээ. Тэд маргалдаад, нөхөр нь гарахын өмнө машиныг нь тойрон явсан. Тэр хөдөлж, дараа нь юу болсныг мэдсэнгүй гэжээ.

— Та нөхрөө мөргөсөн гэж хэлж байгаа атлаа мөргөхийг мэдрээгүй юм уу?

Оюун гуай цайгаа нэг балгав. Аяганы амсар дээрх халуун уур нимгэрчээ.

— Би дуу сонссон. Гараад хартал тэр газар хэвтэж байсан.

— Машинд гэмтэл гарсан уу?

— Мөрдөн шалгагч үзсэн. Зураг нь хавтсанд бий.

Гэрэл зургуудыг харахад машины баруун урд бамперын доод хэсэгт зураас байлаа. Зураас хэзээ үүссэн, юунд хүрснээс гарсныг зургаас ганцаар нь мэдэх аргагүй. Үзлэг хийсэн хүний тэмдэглэлд хуучин эсэхийг тодорхой дурдаагүй байв.

— Та яагаад нөхөртэйгөө маргалдсан юм?

— Мөнгөний тухай.

— Ямар мөнгөний тухай?

Тэр анх удаа гараа хавтаснаас салгалаа.

— Тэр хэсгийг бид хоорондоо шийдсэн. Хэрэгт хамаагүй.

— Юу хамаатайг би мэдэхгүй байж таныг сайн өмгөөлж чадахгүй.

— Тэгвэл би өөр өмгөөлөгч олъё.

Би дэвтрээ хаасангүй. Тэр суудлаасаа өндийж, цүнхээ авч байхдаа гар нь ялимгүй чичирч байв. Хаалганы бариулд хүрээд зогссоноо:

— Миний охин дөнгөж хорин настай. Түүнтэй битгий уулзаарай, — гэв.

— Тэр танд яаж холбогдох вэ?

— Хамаагүй.

Тэр явлаа. Ширээн дээр цай нь бүтнээрээ шахам үлджээ.

Маргааш өглөө нь Оюун гуай дахин ирсэн. Энэ удаа ганцаараа биш, охиноо дагуулж ирэв.

— Та өчигдөр охинтойгоо уулзуулахгүй гэсэн.

— Би бодлоо өөрчилсөн, — гэж тэр хэллээ.

Охин нь ээжийнхээ ханцуйнаас барьж зогссон бөгөөд надтай мэндэлснийхээ дараа шууд асуув:

— Та ээжийн өмгөөлөгч мөн үү?

— Бид хамт ажиллахаар ярилцаж байгаа.

Тэр ээж рүүгээ нэг харснаа цүнхнээсээ утсаа гаргаж ирэв. Оюун гуай түүнийг буцааж хийхийг хүсээгүй ч түүний хөдөлгөөн бүрийг ажиглаж байлаа.

— Би ээжийг юу ярьж байгааг мэдэхгүй. Тэр надад би болсон бүхнийг хэлнэ гэсэн.

Оюун гуай суудлын ард зогссоор байв.

— Би хэлсэн, Нараа.

Охин түүнд итгэсэн эсэх нь царайнаас нь тодорхойгүй байлаа. Тэгээд тэр надад хандан ахин асуув:

— Ээж таныг аавыг мөргөсөн гэж хэлсэн үү?

Оюун гуай охиныхоо гарыг зөөлөн салгав.

— Тэгсэн. Би хэлсэн.

— Ээж ээ, та түүнд машины түлхүүрийн тухай хэлсэн үү?

Энэ удаа Оюун гуайн нүүрнээс өнгө ариллаа.

Түлхүүр

Охиныг Нараа гэдэг байв. Тэр их сургуульд сурдаг, хичээлийнхээ хажуугаар жижиг дэлгүүрт ажилладаг гэнэ. Ээж нь түүнийг миний өрөөнд дагуулж ирсэн ч яриулна гэж бодоогүй бололтой.

— Ямар түлхүүр вэ? — гэж би асуулаа.

— Манай машины нөөц түлхүүр.

Оюун гуай охиноо суулгаад өөрөө хажууд нь суув. Түүний суудлын түшлэгт хүрсэн гар цагаарч байлаа.

— Тэр түлхүүр энэ хэрэгт хамаагүй.

— Ээж ээ, та намайг дахиад дуугүй байлгах гэж энд авчирсан юм уу?

Тэр хоёрын аль алинд нь өмгөөлөгчийн өрөөнд юу ярьснаа дуртай хүнд нь дамжуулж болохгүйг, харин би хэний өмнө ямар үүрэг хүлээхээ тусад нь тайлбарлах хэрэгтэй байв. Би Оюун гуайгаас охиныг байлцуулахыг зөвшөөрч байгаа эсэхийг дахин асуулаа. Тэр толгой дохив.

Нараа машины нэг түлхүүр ээжид, нөөц нь гэрийн үүдний шүүгээнд байдаг байсныг хэлэв. Осол болсон өглөө тэр түлхүүр шүүгээнд байгаагүй гэнэ.

— Чи өөрөө авсан юм уу? — гэж Оюун гуай асуулаа.

— Үгүй. Та надаас асуухгүйгээр халааснуудыг минь хүртэл шалгасан шүү дээ.

— Би тэгсэн.

— Би аавыг очоогүй байхад гэртээ байсан. Тэгээд түлхүүр алга байгааг харсан.

— Чи хэн авсныг харсан уу? — гэж би асуулаа.

— Үгүй.

Энэ нь хэн нэгэн машиныг жолоодсоныг батлахгүй. Түлхүүрийг гэрийн өөр хүн авсан, өмнөх өдрөөс өөр газар тавьсан ч байж болно. Би таамгаа дэвтэртээ бичсэнгүй.

— Та тэр өглөө түлхүүрээ хаанаас авсан бэ?

Оюун гуай хэсэг бодов.

— Өөрийнхөө цүнхнээс.

— Нөөцийг нь яагаад хайсан юм?

— Нарааг авсан болов уу гэж бодсон.

— Яагаад?

— Тэр аавтайгаа муудсан байсан.

Нараа инээд алдлаа. Гэвч тэр инээдэнд хөгжилтэй зүйл байсангүй.

— Та намайг аавыг дайрсан гэж бодоод байсан юм уу?

— Би тэгж хэлээгүй.

— Гэхдээ бодсон.

Оюун гуай хариулсангүй. Нараа над руу эргэж:

— Аав надаас мөнгө нэхэж байсан. Миний данс руу сургуульд төлөх мөнгө хийснийг мэдээд зээлээ төлнө гэсэн. Ээж тэр өглөө мөнгө өгөхгүй гэж түүн дээр очсон. Би гэртээ үлдсэн, — гэв.

Нараагийн хэлснээр тэдний маргаан тэр өглөө анх эхлээгүй байв. Батын бизнесийн өрөөс болж Оюун хэдэн жил бусдаас зээлж, Нараа ч сургалтын төлбөрөө алдах шахжээ. Нараа үүнийг ярьж дуусаад ээж рүүгээ харсангүй.

— Тэр мөнгийг өгөөгүй юу? — гэж би асуулаа.

— Өгөөгүй, — гэж Оюун хэлэв. — Нараа ч өгөөгүй.

— Та нар ингэж ярилцахаа боль. Надад үнэнийг хэлэх хэрэгтэй, — гэв Нараа.

Тэр утсаа гаргаж, нэг зураг үзүүлэв. Хашааны үүдэнд унасан Бат, хажууд нь түргэний ажилтан харагдана. Зургийн захад цагаан машины арын гэрэл, нөгөө талд ачааны тэрэгний булан байлаа.

— Үүнийг манай хөрш Сүхээ ах явуулсан. Тэр засварын газарт ажилладаг.

Би зургийг томруулж үзэв. Сүхээ болсон явдлыг харсан эсэх нь тодорхойгүй, зөвхөн дараа нь зураг дарсан байж болно.

— Түүнтэй уулзаж болох уу?

Нараа зөвшөөрсөн ч Оюун гуай эрс эсэргүүцэв.

— Түүнд битгий итгэ. Тэр болсон юмыг хараагүй.

— Та яаж мэдэж байгаа юм? — гэж охин нь асуулаа.

Оюун гуай цонх руу харлаа.

— Би түүнийг тэнд байгаагүйг мэднэ.

— Харин тэр тэнд байсан гэж хэлсэн.

Оюун гуай надаас дэвтрээ хаахыг хүсэв. Би охиноос түр хүлээлгийн өрөөнд суухыг хүсэхэд тэр дургүйцсэн ч гарлаа.

— Та надад үнэнээ хэлэх гэж ирсэн үү, эсвэл би юу мэдэж болохыг хянах гэж ирсэн үү? — гэж би асуув.

Оюун гуай урт амьсгаа авав.

— Би машинаа жолоодож байсан. Гэхдээ нөхрийгөө мөргөсөн хүн би биш.