Нүүрсний дэвтэр

Эгчийгээ арван нэгэн жил хараагүй мөртлөө гарын үсгийг нь би шууд таньсан.

Хорооны ажилтан, миний ангийн найз Уянга маргааш нураах агуулахын бичиг баримтыг ялгахад туслаач гэж гуйсан юм. Ээжийн минь амьдарч байсан гудамж тэр хавьд байсан тул би ажлын дараа очлоо.

Уянга бид хоёр агуулахын бичиг баримтыг оноор нь ялгаж эхлэв. Түүнийг утсаар дуудагдаж гарах хооронд би нэг хавтсыг татахад ёроолоос нь дэвтэр гулсаж унав.

Нүүрсний тоосонд дарагдсан хуудсан дээр арван нэгэн жилийн өмнө түлш авсан хүмүүсийн нэр, гарын үсэг байлаа.

Энхмаа гэсэн нэрийн доорх тахирхан Э үсгийг хараад суудлаасаа өндийв.

Эгч маань багадаа үсгээ ингэж бичихээрээ надаар шоолуулдаг байв. Миний Э чинь шувуу гэж хэлээд дэвтрээ хаачихдаг сан.

Эгч намайг арван наймтай байхад явсан. Тэр үед ээж өвчтэй, би их сургуульд орсон, гэрийн мөнгө дандаа хүрэлцдэггүй байлаа. Нэг өглөө эгчийн ор хураалттай, хувцас нь алга болсон байсан. Ээж дэрэн доороосоо мөнгө алга болсныг хэлж, Чамайг хүртэл орхиод явлаа гэж уйлсан.

Би эгч рүү өдөр бүр залгасан. Утас нь холбогдоогүй. Сүүлдээ залгахаа больсон.

Эгчийн дугаарыг би утас солихдоо хүртэл хадгалсан. Нэг өдөр дахин залгахад танихгүй хүн авлаа. Тэр цагаас хойш би эгчийгээ хүлээхээ больсон гэж өөртөө итгүүлдэг байв.

Ээжийн юмсыг ангилахдаа эгчийн цэнхэр алчуурыг би хаяж чадаагүй. Одоо ч шүүгээнд минь эвхээтэй бий.

Эгчийг явсны дараа би түүний ажилладаг зах дээр хэд хэд очсон. Ачаа буулгах талбайд суудаг шар алчууртай эмэгтэйд утасны дугаараа үлдээв.

— Энхмаа ирвэл өгье, — гэж тэр хэлсэн ч эгчээс сураг гарсангүй.

Гэртээ энэ тухай хэлэхэд ээж аягаа угааж байснаа зогссон.

— Чи сургуулиа л бод. Явах хүн явдгаараа явсан.

— Мөнгө аваад явсан ч гэсэн тэр миний эгч шүү дээ.

Ээж цоргонд аягаа дахин дөхүүлээд, над руу харсангүй.

— Би чамд тийм биш гэж хэлээгүй.

Тэр өвөл ээжийн хөл хавдаж, би хичээлээсээ ирээд ус зөөж, гал түлдэг болов. Ээжийг асрах хэцүүг мэдсээр байж эгч яаж явж чадав гэж би уурладаг байлаа.

Ээж дэрэн доороо өвлийн эмчилгээний мөнгө хадгалж байснаа хэлсэн. Яг хэд байсныг нь би мэдэхгүй ч эгч авсан гэсэн ярианд нь итгэжээ.

Нэг удаа хашааны хаалган дээр хагас уут нүүрс орхисон байв. Ээж хэн тавьсныг мэдэхгүй гэсэн. Би хөрш эмээ авчирсан байх гэж бодоод маргааш нь уутыг нь буцаахаар очтол манайх биш гэж билээ. Уутны амыг хөх утсаар оёсон байсан нь санаанд үлджээ.

Одоо эргээд бодоход тэр уут эгчтэй холбоотой байсан эсэхийг би мэдэхгүй. Гэхдээ хэн нэгнийг явчихсан гэж итгэсэн хүн үлдсэн мөр бүрийг нь ч анзаардаггүй аж.

Ээжийг эмнэлэгт хэвтэхэд би ажлаасаа гүйж очдог байв. Нэг шөнө дэргэдэх хоосон сандлыг нь хараад эгчийгээ бодсон ч ээжид юу ч хэлээгүй.

Ээж өнгөрөх хүртлээ түүний нэрийг дурсахаас цааргалдаг байв. Харин би дотроо дурсах бүрдээ нэг л асуулт асуудаг: явахдаа надтай яагаад баяртай гэж хэлээгүй юм бол?

Дэвтэрт эгчийг явснаас гурав хоногийн дараа манай хашааны дугаараар хоёр уут нүүрс авсан гэж бичжээ. Энэ нь нүүрсийг бидэнд хүргэсэн гэдгийг батлахгүй. Харин ээжийн хэлсэн шиг эгч тэр өдөртөө хотоос гарсан бол энд яагаад гарын үсгээ зурсан юм бол?

Уянга буцаж ороход би хуудсыг үзүүлэв.

— Эгчийн чинь гарын үсэг мөн үү?

— Их төстэй. Гэхдээ би хамгийн сүүлд арван нэгэн жилийн өмнө харсан.

Уянгын хэлснээр би огноо, нэр, гарын үсгийг нь утсаараа зурж авлаа.

— Дэвтрийг архивт өгөх эсэхийг маргааш шийднэ. Харин Даваа ах энэ хүнийг мэдэж магадгүй. Тэр үед энд ажилладаг байсан, — гэв Уянга.

Даваа ах одоо ч агуулахын манаач байв. Намхан ширээн дээр цайгаа хөргөж суусан тэр миний барьж очсон дэвтрийг хармагцаа аягаа тавилаа.

— Энэ хүнийг санаж байна уу?

Тэр нэрийг удаан ширтсэнээ:

— Нүүрс тараахад олон хүн ирдэг байсан даа, — гэв.

— Миний эгч байгаа юм. Явсан өдрөөс нь хойш сураггүй.

Даваа ахын гар аяганы бариулд хүрснээ буцаж ширээн дээр тавигдав.

— Сураггүй гэж үү?

Түүний дуунаас би тэр хүнийг таньсныг мэдлээ.

— Та мэдэж байгаа юм уу?

— Тэр үед надад өөрөөр хэлсэн юм.

— Юу гэж?

Даваа ах миний нүүр рүү харав. Тэгснээ дэвтрийг хаалаа.

— Эхлээд гэртээ харь. Маргааш ярья.

Би дэвтрийг ширээн дээрээс нь авч, цүнхэндээ хийв.

— Маргааш энэ агуулахыг буулгана. Өнөөдөр ярья.

Тэр надад цүнхээ буцааж тавь гэж хэлсэнгүй. Зөвхөн цонхны цаана овоолсон нүүрс рүү ширтэж байснаа:

— Эгч чинь чамайг хайгаагүй биш. Чамд ойртохгүй байхыг би хэлсэн, — гэв.

Хоёр гарын үсэг

— Ямар эрхээрээ?

Даваа ах хариулахын оронд ханын өлгүүрээс хүрмээ авлаа.

— Надтай яв.

Түүний хашаа агуулахаас хоёр гудамжны цаана байв. Цас дарагдсан нарийн замаар явж байхдаа би нэг ч удаа урд нь гарсангүй. Хаашаа аваачихыг нь мэдэх гэсэндээ биш, эргэж харахаас нь айсандаа тэр.

Хашаанд нь гинжтэй нохой хуцаж, гэрийн үүдэнд эвхсэн тэргэнцэр налжээ. Даваа ах дуугарахаас өмнө хаалга онгойж, богино үстэй эмэгтэй гарч ирэв. Гарт нь угаасан даавуу байлаа.

Эгч минь.

Түүний нүүр намайг санаснаас илүү өргөн, үснийх нь завсраар буурал судал үзэгдэнэ. Тэр ч бас намайг ажиглаж зогсов. Хоёулаа хөдлөөгүй байтал даавуунаас дуссан ус хөлдөж, довжоо гялтганалаа.

— Саруул уу? — гэж эгч асуув.

Би толгой дохив.

— Чи энд байсан юм уу?

Тэр Даваа ах руу харлаа.

— Би өөр хашаанд амьдардаг. Ахын бие муудаад тусалж байгаа юм.

Арван нэгэн жил бэлдсэн бүх үг минь тэр мөчид алга болов. Би цүнхнээсээ дэвтрийг гаргаж, түүн рүү сунгалаа.

— Чи явсныхаа дараа энд иржээ.

Эгч бүртгэлийг хараад, хуруугаараа нэрийнхээ доогуур зөөлөн гүйлгэв.

— Тэр өдөр би та хоёрт нүүрс авч өгсөн юм.

— Бидэнд үү? Ээж чамайг мөнгөө аваад явсан гэж хэлсэн.

Эгч юу ч хэлсэнгүй. Дараагийн хуудсыг эргүүлж байснаа гэнэт зогсов. Нэрсийн дунд миний нэр байлаа. Хажууд нь хоёр уут нүүрс авсан гэж тэмдэглэсэн бөгөөд дор нь гарын үсэг зуржээ.

— Би энэ өдөр энд ирээгүй, — гэж би хэлэв.

Эгч над руу харлаа.

— Мэднэ ээ. Чи тэр үед эмнэлэгт байсан.

Би хэзээ ч эгчдээ энэ тухай хэлж байгаагүй. Их сургуулийн нэгдүгээр курсийн өвөл угаартаж, хоёр хоног эмнэлэгт хэвтсэнээ ээж бид хоёр хүнээс нуусан юм.

— Чи яаж мэдсэн юм?

Эгч Даваа ах руу харж, дэвтрийг надад буцаан өглөө.

— Чамайг эмнэлэгт хүргэсэн хүн би байсан.

Тэгвэл миний нэрээр хэн гарын үсэг зурсан байв?