СҮҮЛЧИЙН ЧИГЛЭЛ

Цагдаа надад автобусны бичлэг үзүүлэхэд би өөрийнхөө цүнхийг хамгийн түрүүнд танилаа. Хар өнгийн, цахилгааны оосорт улаан утас уясан цүнх. Гэтэл тэр автобусанд би суугаагүй.

— Та итгэлтэй байна уу? — гэж мөрдөгч Эрдэнэ асуув.

Өчигдөр орой цүнхээ дэлгүүрийн үүдэнд алдсанаа би бүртгүүлсэн. Дотор нь ажлын үнэмлэх, түлхүүр, усны сав байсан. Харин камер дээр цүнхийг цонхны дэргэд суусан эмэгтэй өвөр дээрээ тавьжээ. Түүний царай малгайн сүүдэрт харагдсангүй.

Автобус эцсийн буудалдаа ирэхэд жолооч цүнхийг суудал дээрээс олсон ч эмэгтэйг хараагүй гэнэ. Тэр эмэгтэйг гэрийнхэн нь алга болсонд тооцож цагдаад ханджээ.

Эрдэнэ бичлэгийг түр зогсоов. Миний цүнхний халааснаас цагаан цаас цухуйж байлаа. Би тийм цаас хийгээгүй.

ХОЁР ЦАГ

Цүнхнээс олдсон цаасан дээр зөвхөн автобусны дугаар, арван минутын зайтай хоёр цаг бичжээ. Эхний цаг нь камерын бичлэгтэй таарч байсан ч хоёр дахь нь автобус маршрутаа дуусгасны дараах үе байв.

Эрдэнэ надаас өчигдрийн хөдөлгөөнийг асуулаа. Би ажлаасаа гарч, дэлгүүр орж, гэртээ харьсан. Байрны үүдний камер намайг гэртээ орсныг батална. Гэвч автобусны бичлэгт цүнх барьсан эмэгтэйн цув минийхтэй ижил байв.

— Тэр эмэгтэй таныг мэддэг байсан байж магадгүй, — гэж Эрдэнэ хэлэв.

Бид бичлэгийг дахин үзэхэд тэр автобусанд суухаасаа өмнө жолоочтой ямар нэг юм ярьжээ. Дараагийн кадрт жолооч шууд урагш харж, эмэгтэй арын суудалд очсон байлаа. Дундын хэдхэн секунд алга болсон мэт харагдав.

Тэгтэл Эрдэнийн утас дуугарав. Эцсийн буудлын камерт миний царай гарсан гэнэ. Хугацааг нь сонсоод би цочив: тэр үед би гэртээ байсан.

ЭЦСИЙН БУУДАЛ

Мөрдөгч миний байрны камерын бичлэгийг авч үзэх хүсэлт илгээсэн гэв. Би өглөө гэрээсээ гарахдаа үүдний жижүүрт хэзээ ч уулзаж байгаагүй хүмүүс ирвэл шууд оруулахгүй байхыг захиснаа санаад түүн рүү залгалаа.

— Өчигдөр орой хэн нэгэн намайг асуусан уу?

— Нэг эмэгтэй ирсэн. Гэхдээ чиний нэрийг хэлээгүй, цүнхээ алдсан хүн энэ байранд байдаг эсэхийг асуусан, — гэж жижүүр хэлэв.

— Та юу гэж хэлсэн бэ?

— Би оршин суугчдын тухай мэдээлэл өгөхгүй гэсэн. Тэр тэгээд явсан. Яагаад?

Би өрөөнд байсан Эрдэнэ рүү харав. Тэр миний утсыг чанга яригч дээр тавихыг санал болголоо. Жижүүр эмэгтэйн хувцас, хэдэн цагт ирснийг хэлэв. Манай байрны камерын дүрс дээр түүнийг харж болох ч бичлэгийг цагдаагийн хүсэлтээр л гаргаж өгнө гэсэн.

— Тэр ганцаараа байсан уу? — гэж Эрдэнэ асуув.

— Орцны хаалган дээр ганцаараа байсан. Гудамжинд зогсож байсан машиныг анзаараагүй.

Би дуудлагыг таслаад, цүнхээ алдсан өдрөө дахин санаанд оруулахыг хичээлээ. Дэлгүүрийн кассан дээр би цүнхээ сандал дээр тавиад түрийвчээ гаргасан. Дараа нь ээжийн дуудлагад хариулах зуураа хоёр ууттай хүнс аваад гарсан. Гадаа цас бударч байсан учраас би толгойгоо доошлуулан алхжээ.

— Би буцаж очиход цүнх тэнд байгаагүй, — гэж хэлэв.

— Та цүнхээ алдсанаа хэзээ мэдсэн бэ?

— Арван минут орчмын дараа. Гэрийн түлхүүрээ хайж байхад.

Эрдэнэ миний хэлсэн цагийг тэмдэглэв. Дараа нь дэлгүүрийн бичлэгийг авах хүсэлт илгээхдээ хэн нэгнийг хулгай хийсэн гэж урьдчилан дүгнээгүй. Би ч үнэндээ юу болсон гэдгийг мэдэхгүй байв.

Бид автобусны буудалд очлоо. Жолооч Ганбаа тэр оройн чиглэлийн тэмдэглэлээ үзүүлж, сүүлчийн зорчигчид хаана суусан талаар санаж байгаагаа ярив. Эрдэнэ түүнийг байцааж байсангүй; эхлээд маршрутын цаг болон камерын төхөөрөмжийг хэзээ шалгасныг тодрууллаа.

— Арын камер хааяа цаг нь хоцордог, — гэж жолооч хэлэв. — Би механикчид нь хоёр удаа хэлсэн.

— Хэдээр хоцордог вэ?

— Мэдэхгүй. Нэг удаа цагийг нь тааруулсан ч буцаад өөр болчихсон.

Эрдэнэ үүнийг тэмдэглээд төхөөрөмжийн цаг, бусад камерын цагтай харьцуулах хэрэгтэй гэж хэлэв. Би түүнээс цүнхийг минь хэзээ буцааж авахыг асуулаа.

— Шалгаж дуусмагц танд мэдэгдэнэ. Гэхдээ түлхүүр дотор нь байсан болохоор түгжээгээ солих талаар бодоорой.

Энэ энгийн зөвлөгөө намайг тайвшруулахын оронд айлгав. Алга болсон эмэгтэй миний хаягийг үнэмлэхнээс мэдэхгүй ч цүнхэнд байсан нэг баримт дээр гэрийн хаяг бичээстэй байсан. Хэн нэгэн түүнийг харсан эсэхийг би мэдэхгүй.

Гэртээ буцахын өмнө би байрны эзэнтэй ярьж, цоожны голыг солихоор тохирлоо. Ээж надтай хамт хонох санал тавив. Би эхлээд татгалзсан ч орой ганцаараа хаалганы дуу сонсон суухыг хүсэхгүй байгаагаа хүлээн зөвшөөрлөө.

Шөнө арван нэгийн үед Эрдэнэ дахин залгав.

— Танай орцны бичлэг дээр эмэгтэй харагдсан. Нүүр нь арай тод байна. Та түүнийг таньж магадгүй.

Тэр зургаа миний утсанд явуулахын оронд өглөө ирж үзэхийг хүсэв. Бичлэгийг хэн нэгэнд тараахгүй байх хэрэгтэй гэв. Би зөвшөөрөөд утсаа тавилаа.

Ээж гал тогооноос цай авчирч, ширээн дээр тавив.

— Чи тэр хүнийг танина гэж бодож байна уу?

— Мэдэхгүй. Гэхдээ яагаад миний цүнхийг авч, дараа нь манай байрны үүдэнд ирснийг мэдмээр байна.

Өглөө мөрдөгчийн өрөөнд ороход Эрдэнэ дэлгэцээ эргүүлэв. Бичлэг дээрх эмэгтэй малгайгаа авч, орцны жижүүртэй ярьж байлаа. Түүний нүүр тодорсон ч би түүнийг хэзээ ч харж байгаагүй.

Харин хүрэмнийх нь энгэрт зүүсэн жижиг тэмдэг миний ажилладаг байгууллагын лого байв.

ТАНИХГҮЙ ХҮНИЙ ТЭМДЭГ

Эрдэнэ дүрсийг ойртуулж, тэмдгийг харуулав. Хуучин загварынх нь цэнхэр дугуй хүрээ, дунд нь цагаан дүрс байдаг. Манай байгууллага хоёр жилийн өмнө тэмдгээ сольсон ч өмнө нь ажиллаж байсан хүмүүс хуучнаа хадгалсан байж болно.

— Та энэ хүнийг танихгүй гэж итгэлтэй байна уу? — гэж тэр асуулаа.

— Би энэ дүрснээс танихгүй байна. Хүрэм, тэмдгийг нь л мэдэж байна.

Тэр миний хэлснийг тэмдэглээд, хүнийг таахыг шаардаагүй. Би хамт ажилладаг хүнийхээ царайг санаж байгаа эсэхээ эргэж бодсон ч тодорхой санагдсангүй.

Манай байгууллагын хүний нөөцөд хуучин ажилтны бүртгэл байдаг. Гэхдээ цагдаа өөрийн журмаар хүсэлт гаргах ёстой тул би хэн нэгний хувийн мэдээллийг дур мэдэн авч явсангүй. Харин ажил дээрээ очиход хамгаалагч надаас цүнхээ олсон эсэхийг асуув.

— Олсон. Доторх эд зүйлсийг цагдаа шалгаж байгаа.

Тэр санаа алдаад:

— Танайхаас гарсан тэр хүн орой буцаад ирсэн юм шиг байна лээ, — гэв.

— Хэн ирсэн гэж?

— Би өөрөө хараагүй. Өглөөний ээлжийн хүн л хэлсэн. Хуучин ажилтны тэмдэгтэй эмэгтэй үүдэнд хүлээсэн гэсэн.

Хамгаалагчийн сонссон зүйл яг үнэн эсэхийг мэдэхгүй тул би нэр, цагийг нь өөрөө дүгнэлгүй Эрдэнэд мэдэгдэв. Тэр өглөөний ээлжийн хүнтэй ярилцана гэв.

Миний ажлын ширээн дээр хагас дууссан тооцоо хүлээж байлаа. Би цифрүүдийг хэд дахин нягталсан ч анхаарал төвлөрөхгүй байв. Дарга маань яагаад цонх руу харсаар сууж байгааг асуухад би цүнх алдсан, цагдаад мэдүүлэг өгсөн тухайгаа товч хэлэв.

— Хэрэв чамд өнөөдөр ажиллахад хэцүү байвал үдээс хойш чөлөө ав, — гэв.

Би ажлаа бусдад шилжүүлэхээс ичсэн ч алдаа гаргаж болох тооцоог яарч дуусгах нь хариуцлагагүй санагдлаа. Хамт ажилладаг Болор үлдсэн мөрүүдийг шалгахаар зөвшөөрөв.

Кофены өрөөнд бид хоёр таарахад тэр намайг ажиглаж:

— Чи өчигдөр эндээс хэдэн цагт гарсан бэ? — гэж асуув.

— Зургаан цаг өнгөрөөд. Яагаад?

— Гадаа чамтай төстэй хүн зогсож байсан. Ногоон хүрэмтэй.

Би түүнд автобусны бичлэгийн тухай шууд яриагүй. Хэзээ, хаанаас харсныг нь асуухад Болор цонхоор гудамж руу харсан, нүүрийг нь тод хараагүй гэж хэллээ. Би энэ мэдээллийг бас Эрдэнэд дамжуулж, Болороос цагдаа өөртэй нь холбоо барьж болох эсэхийг асуув. Тэр зөвшөөрлөө.

Үдээс хойш ээжтэйгээ дэлгүүр орж, цоожны шинэ түлхүүрээ хийлгэхээр явлаа. Түлхүүрчин хуучин түлхүүрээрээ шинэ цоож нээгдэхгүйг шалгаж үзүүлэв. Би нөөц түлхүүрийг ээжид өгсөн ч түүнийг надаас асуулгүй гэрт минь орохыг хүсэхгүй байгаагаа хэллээ.

— Чиний хэрэгцээний үед л хэрэглэнэ, — гэж ээж хэлэв.

Орой Эрдэнэ залгаж, байрны жижүүр болон ажлын газрын хамгаалагчийн хэлснийг нягталсныг дуулгав. Эмэгтэй үнэхээр ажлын газрын үүдэнд ирсэн ч дотогш нэвтрээгүй гэнэ. Ажлын цаг дууссан учраас хамгаалагч түүнийг хүлээлгүй буцахыг зөвлөжээ.

— Тэр таныг хайж байсан байх магадлалтай, — гэж мөрдөгч хэлэв. — Гэхдээ яагаад автобусанд таны цүнхтэй явсныг нь түүнээс өөрөөс нь сонсох хэрэгтэй.

— Та түүнийг олсон уу?

— Одоохондоо үгүй. Бид нэрийг нь тогтоож байгаа.

Би цонхоор харлаа. Гудамжны гэрэлд ногоон хүрэмтэй хоёр хүн автобусны буудал дээр зогсож байв. Тэдний хэн нь ч бичлэг дээрх эмэгтэйтэй адилхан харагдсангүй. Харин хэн нэгнийг хэдэн секунд харчихаад дүгнэхэд хэчнээн амархан андуурч болохыг би мэдэрлээ.

Тэр орой би унтахаасаа өмнө цүнхэндээ байсныг нэг бүрчлэн бичив: түрийвч, үнэмлэх, хуучин түлхүүр, усны сав, ажлын дэвтэр. Цагаан цаас минийх биш гэдэгт би итгэлтэй байлаа. Харин дэвтрийн сүүлчийн хуудсанд өөрийн гараар бичсэн нэг хаяг байсныг гэнэт санав.

Тэр хаяг гэрийнх биш. Би өнгөрсөн долоо хоногт ажил хэргийн уулзалт хийхээр тэмдэглэсэн автобусны компанийн хаяг байв.

ДЭВТРИЙН ХАЯГ

Би ажлын дэвтрийн сүүлчийн хуудсыг цагдаад үлдээхээсээ өмнө хальт харснаа саналаа. Автобусны компанийн хаягийн доор уулзалтын тов биш, зөвхөн хамт ажилладаг хүний нэр, утас байв. Тэнд миний гэрийн хаяг бичээгүй. Гэхдээ үнэмлэх, дэлгүүрийн баримтаас намайг олох өөр арга байсан байж болно.

Эрдэнэ рүү орой дахин залгахад тэр дуудлагад хариулж чадсангүй. Би өглөө очихдоо энэ тухай хэлэхээр тэмдэглэл бичээд, өөрөө таамаглахгүй байхыг хичээв.

Ээж аяга угааж байхдаа:

— Чамтай төстэй хүн тэр компанид ажилладаг юм болов уу? — гэж асуулаа.

— Мэдэхгүй. Камер дээр миний цүнх байсан болохоор бид бүгд царайг нь шууд минийх шиг харсан байж болно.

— Тэгвэл чиний мэддэг зүйл цүнх л юм байна.

— Бас миний хаягийг хайж оролдсон эмэгтэй.

Ээж алчуураа эвхээд дэргэд минь суув. Тэр намайг хүүхэд байх үеэс л айсан үед олон асуулт тавьдаг байсан. Энэ удаа ганцхан асуулт асуулаа.

— Чи яг одоо надаас юу хүсэж байна?

Би нэг хэсэг бодов. Цагдаагийн ажилд тэр тусалж чадахгүй, цүнхийг хэн авсныг ч мэдэхгүй. Гэхдээ би тэр орой ганцаараа суухыг хүсээгүй.

— Та цайгаа дуусгаад жаахан сууж болох уу?

Ээж толгой дохиж, утсаа чимээгүй горимд тавив. Бид зурагт асаасангүй. Гадаа автобусны буудал дээр хүмүүс хүлээж, гэрэл асаж унтарч харагдана.

Удалгүй Эрдэнээс зурвас ирэв: өглөө дэвтрийн талаар ярилцъя, одоогоор нэмэлт мэдээлэл байхгүй гэжээ. Би үүнийг уншаад утсаа ширээн дээр тавив. Хүлээх хугацааг өөрчлөх боломжгүй ч цаашдын уулзалтдаа юу хэлэхээ бэлдэж болох юм.

Би цаасан дээр хоёр багана татлаа. Нэг талд нь өөрийн харсан зүйлс: цүнхээ сандал дээр тавьсан, дэлгүүрээс гарсан, дараа нь буцаж очоод олж чадаагүй. Нөгөө талд нь баттай мэдэхгүй зүйлс: хэн авсан, яагаад манай орцонд ирсэн, цагаан цаас юуг илэрхийлэх.

Ээж хоёр дахь баганыг хараад:

— Заримд нь хариу гарна. Заримд нь гарахгүй ч байж болно.

Би толгой дохив. Харин миний дэвтэрт байсан автобусны компанийн хаяг алга болсон эмэгтэйтэй ямар холбоотой байж болохыг маргааш асуухаар тэмдэглэлээ.