Сонсголонгийн эргэлт

Аравдугаар сарын сүүлчийн долоо хоногт Улаанбаатарын шөнө бороо, цас хоёр зэрэг шавхардаг. Түргэн тусламжийн машины урд шилэн дээр буусан нойтон шамарга шил арчигчийн хэмнэлээр хоёр тийш ярсхийж, замын шар гэрэл нойтон асфальтан дээр урт зурвас татуулан урсана.

Халиун халуун савны тагийг эргүүлж, хөрж эхэлсэн аарцтай цайнаас хоёр балгаад бугуйн цагаа харлаа. Шөнийн гурав хагас дөхөж байв. Өглөөний долоон цаг хүртэл дахиад гурван цаг хагасын ээлж үлджээ. Өмнөх дуудлагаар Баянхошууны эцэст даралт нь ихэссэн настан дээр очиж, эм тариа хийгээд буцаж яваа нь энэ. Жолооч Батболд дуугүйхэн жолоогоо мушгиж, сувилагч Туул арын суудал дээр эмийн цүнхнийхээ хуваарийг цэгцэлнэ.

Халиун курткийнхээ халааснаас утсаа гаргаж, дэлгэцээ гэрэлтүүлэн харав. Дүү Оргилоос нь шинэ зурвас ирээгүй байв. Орой есөн цагийн үед ээлжид гарахынх нь өмнөхөн Оргил залгаад:

— Халиун эгч ээ, та өнөө шөнө Сонгинохайрханы чиглэлд гарах уу? — гэж асуусан юм.

Тэр үед цаана нь засварын газрын хийн түлхүүр тачигнах чимээ, бас хэн нэгний захирангуй хоолой бүдэгхэн сонсогдсон. Оргилын дуу ердийнхөөсөө нэг л хөндий, яарсан өнгөтэй байлаа.

— Тийм ээ, баруун бүсийн ээлжтэй. Чи яагаа вэ, граж дээрээ хонох гээ юү?

— Төгөлдөр ахын агуулахаас нэг сэлбэг аваад Сонсголон тийш явах ажил гарчихлаа. Маргааш өглөө таныг буухаар уулзаж байгаад нэг чухал юм ярина аа. Одоо утсаа тавьлаа шүү, — гээд хариу хэлэхийг нь ч хүлээлгүй тасалчихсан билээ.

Ээжийгээ дөрвөн жилийн өмнө бөөрний дутагдлаар алдсанаас хойш Халиун хорин долоон настай дүүгийнхээ хувьд эгч ч, эцэг эх ч болж үлдсэн. Тэр үед эмчилгээний зардалд тусалж, дараа нь Оргилыг өөрийнхөө авто сэлбэгийн компанид дагалдан засварчнаар авсан хүн бол Төгөлдөр байв. Хоёр жилийн өмнө Оргил Толгойтод жижигхэн граж түрээслэн тусдаа гарахдаа ч Төгөлдөрөөс тоног төхөөрөмжийн зээл авсан. Тийм болохоор Төгөлдөр шөнө орой хэзээ ч дуудсан Оргил үг дуугүй л явдаг зантай. Гэхдээ өнөө оройн яриа нэг л өөр, хоолойд нь айдас ч юм шиг, эргэлзээ ч юм шиг хөндүүр нуугдаж байсныг Халиун санаад хөмсгөө зангидав.

Яг энэ үед машины урд самбар дээрх богино долгионы станц шажигнан дуугарч, диспетчерийн яаруу хоолой кабины нам гүмийг эвдлээ.

— Наян гуравдугаар баг, сонсож байна уу? Сонсголонгийн гүүрний урд эргэлт, бетон зуурмагийн үйлдвэрийн хажуугийн туслах зам дээр явган зорчигч мөргүүлсэн дуудлага орж ирлээ. Мөргөсөн тээврийн хэрэгсэл хэргийн газраас зугтсан. Хохирогч ухаангүй байна. Танай баг хамгийн ойр яваа тул шуурхай оч!

Халиуны цээжинд хүйтэн оргих шиг болов. Сонсголонгийн гүүрний урд эргэлт. Оргилын орой хэлсэн газар.

— Наян гурав хүлээж авлаа, дөрвөн минутын дараа очно, — гэж Батболд микрофоны товчийг даран хариулаад, дээврийн хөх гэрлээ асаан хурдаа нэмэв.

Туслах зам руу эргэхэд гэрэлтүүлэггүй харанхуй хөндий угтлаа. Замын хоёр талаар ачааны машины дугуйнд талхлагдсан шавар, хөлдүү хайрга зурайна. Зуурмагийн үйлдвэрийн төмөр хашааны буланд түргэний машины их гэрэл тусахад замын хөвөөний хайрган дээр түрүүлгээ харан хэвтээ бараан савхитай хүний дүрс тодров.

Машин зогсмогц Халиун сэхээн амьдруулах цүнхээ шүүрэн үсэрч буулаа. Салхи голын зүгээс чийгтэй хүйтэн үлээж, хацар хайрна. Тэр өвдөглөн суугаад, бээлийтэй хоёр хуруугаараа хохирогчийн гүрээний судсыг тэмтрэв. Дөч орчим насны эрэгтэй байлаа. Судасны цохилт сулхан, амьсгал нь өнгөцхөн бөгөөд духны зүүн хэсэгтээ шалбарч, баруун гуя нь эвгүй тахийжээ.

— Амьд байна! Батболд ах аа, хүзүүний чиг, дамнуурга аваад ирээрэй. Туул аа, дуслын систем бэлд, — гэж Халиун богинохон тушаагаад, энгэрийнхээ жижиг гар чийдэнг асаан хохирогчийн хүүхэн харааны урвалыг шалгав.

Түүнийг толгойгоо эргүүлэх агшинд гар чийдэнгийн нарийхан цагаан туяа замын хажуугийн шуудуу руу гулслаа. Хөлдүү шарилжны дунд машины урд гэрлийн хагархай тунгалаг хуванцар, мөн тасарч унасан гуперийн төмөр тогтоогуур гялтганав.

Халиуны гар өөрийн эрхгүй чичирлээ. Тэр төмөр тогтоогуур бүрсгэр саарал будагтай, буландаа чирэгч гогцооны шар наалтны тасархайтай байв. Хоёрхон долоо хоногийн өмнө тэр өөрөө дүүгийнхээ граж дээр очиж, Оргилыг саарал «Форестер» машиныхаа урд гуперт яг ийм шар тэмдэг нааж байхад нь хажууд нь цай бариад зогсож байсан билээ.

Цааш хоёр алхмын зайд, хяруунд дарагдсан өвсөн дунд тосонд идэгдсэн хар савхин ажлын бээлий хэвтэж байв. Эрхий хурууных нь оёдол ханзарсныг Халиун өнгөрсөн өвөл өөрийн гараар давхарлаж шидсэн тэр л бээлий мөн байлаа.

Түгжээтэй граж

Гэмтэл согог судлалын үндэсний төвийн хүлээн авахын гэрэлтүүлэг шөнийн харанхуйгаас орж ирсэн хүний нүдийг зүүгээр хатгах шиг хурц байлаа. Дамнуурганы дугуй резинэн шалан дээр шархийн өнхөрч, жижүүрийн эмч нар хохирогчийг сэхээн амьдруулах өрөө рүү түрэн оров.

Халиун цус, шавар наалдсан резинэн бээлийгээ тайлж хогийн саванд хийгээд, угаалтуурын хүйтэн усанд гараа удаан барилаа. Толинд тусах өөрийнх нь царай цонхийж, уруулынх нь булан үл мэдэг татвалзана. Тэр халааснаасаа утсаа гаргаж, дэлгэц дээрээ Оргилын дугаарыг дараад чихэндээ наав.

«Таны залгасан хэрэглэгч утсаа унтраасан буюу сүлжээнээс гадуур байна...»

Операторын нэгэн хэвийн дуу зүрхийг нь улам базав. Яагаад утсаа унтраадаг билээ? Замын хөвөөнд унасан тэр бээлийг Халиун хэргийн газраас авч зүрхлээгүй. Түргэний машин хөдлөхийн өмнөхөн замын цагдаагийн эргүүлийн машин дохиогоо хангинуулсаар ирж, Батболдоос анхны мэдээллийг авч үлдсэн юм. Хэргийн газрын үзлэг хийх мөрдөгч тэр бээлийг ч, шар наалттай гуперийн хэлтэрхийг ч аль хэдийн дугаарласан гялгар уутанд хийчихсэн байгаа.

— Халиун эмч ээ, та хохирогчийн бичиг баримтыг харсан уу? — гэж хүлээн авахын сувилагч хажуугаас нь дуудав.

Халиун цочих шахан эргэж харав. Сувилагч бүсгүй төмөр тавиур дээр хохирогчийн халааснаас гарсан эд зүйлсийг бүртгэж байлаа. Дэлгэц нь цуурсан гар утас, түлхүүрийн оосор, бас хуванцар гэрэнд хийсэн ажлын үнэмлэх.

— Овог нэр нь хэн гэнэ вэ? — гэж Халиун хоолойгоо засан асуув.

— Батсүхийн Эрдэнэбаяр, дөчин дөрвөн настай. «Таван шар транс» ложистикийн төвийн агуулахын хяналтын инженер гэнэ. Ар гэрийнхэнд нь цагдаагаас мэдэгдэж байгаа гэсэн.

«Таван шар транс». Төгөлдөрийн удирддаг сэлбэг, тээврийн агуулахтай нэг хашаанд байрладаг, хамтарч ажилладаг компани. Халиуны хурууны үзүүр дахин хүйт даав. Оргил орой есөн цагт ярихдаа «Төгөлдөр ахын агуулахаас сэлбэг аваад Сонсголон тийш явах ажил гарлаа» гэж хэлсэн. Гэтэл яагаад тэр агуулахын хяналтын инженер шөнийн гурван цагт Сонсголонгийн туслах зам дээр мөргүүлчихсэн хэвтэж байдаг билээ?

Коридорын үзүүрээс өндөр нуруутай, хүрэн савхин пальто өмссөн гучин найм орчим насны эрэгтэй алхсаар ирж яваа харагдав. Богино тайрсан хар үснийх нь шанаа хэсэгт буурал сор суусан, гүнзгий суудалтай нүд нь хүнийг эгцлэн ширтэхдээ тайван хэрнээ нэвт шувт анзаарах мэт. Тэр энгэрийнхээ халааснаас үнэмлэхээ гаргаж үзүүлээд:

— Сайн байна уу, Халиун эмч ээ. Тээврийн цагдаагийн албаны мөрдөх хэлтсийн ахмад Гарьд байна. Танаас хэргийн газрын анхны байдлын талаар хэдэн зүйл тодруулах гэсэн юм, — гэв.

— Сайн байна уу. Тэгэлгүй яах вэ, — гэж Халиун аль болох тайван өнгөөр хариуллаа.

Гарьд тэмдэглэлийн дэвтрээ гаргаж, үзгээ эргүүлэнгээ:

— Танай багийг очиход зам дээр өөр машин, эсвэл хүн харагдсан уу?

— Үгүй ээ. Туслах зам тэр чигтээ хоосон байсан. Бид дуудлага хүлээж аваад дөрөвхөн минутын дотор очсон.

— Дөрвөн минут, — гэж Гарьд давтаж хэлээд толгой дохив. — Хамгийн сонин нь юу гээч? Түргэн тусламжийн төв рүү залгасан дуудлага ослын дараа ердөө гуравхан минутын зайтай орж ирсэн. Залгасан хүн өөрийнхөө нэрийг хэлээгүй, «Сонсголонгийн гүүрний урд эргэлт, зуурмагийн үйлдвэрийн хашааны буланд хүн мөргүүлчихсэн байна, хурдан ирээрэй» гэж хэлээд л тасалсан. Бүртгэлгүй урьдчилсан төлбөрт дугаараас залгаад, дараа нь утсаа унтраачихсан байна лээ.

Халиун амьсгаагаа түгжив. Залгасан хүний дууны бичлэгийг сонсвол тэр Оргилын хоолойг эндүүрэлгүй танина. Гэвч Гарьд түүний царайг анхааралтай ажиглаж зогссон тул илүү үг цухуйлгаж болохгүй байлаа.

— Хажуугаар нь өнгөрсөн жолооч л харчихаад, хэрэгт орооцолдохоос төвөгшөөгөөд залгасан юм болов уу, — гэж Халиун аяархан хэлэв.

— Магадгүй л юм. Гэхдээ шөнийн гурван цагт тэр мухар шахуу туслах замаар санамсаргүй машин зөрөх нь ховор доо. Эсвэл мөргөсөн хүн нь өөрөө тэр хүнийг үхчих вий гэж айсандаа түргэн дуудсан байх, — гээд Гарьд протоколын хуудсыг Халиун руу сарвайлаа. — Та энд гарын үсгээ зурчих.

Халиун гарын үсгээ зурахдаа үзэгний үзүүр цаасан дээр чичирчих вий гэхээс хамаг биеэ чангалав. Ээлж буух хүртэлх үлдсэн хоёр цаг түүний амьдралын хамгийн урт хоёр цаг байлаа. Өглөө долоон цагт эмнэлгийн үүднээс такси барьж, гэр лүүгээ биш шууд Толгойтын хуучин авто баазын хашаанд байдаг Оргилын граж руу явав.

Гражийн төмөр хаалганы гадна талд том цоож өлгөөтэй харагдсан ч дээврийн яндангаас шингэн цэнхэр утаа суунаглаж байлаа. Халиун түрийвчнээсээ нөөц түлхүүрээ гаргаж, хажуугийн жижиг хаалгыг онгойлгон дотогш оров.

Таазны бүдэг шар чийдэнгийн доор Оргилын бүрсгэр саарал «Форестер» машин зогсож байлаа. Баруун урд талынх нь их гэрэл цөмөрч, гуперийнх нь булан дотогшоо хонхойжээ.

Хоосон үүр

Хүйтэн төмөр зуухны дэргэдэх хуучин дугуйн дээр Оргил хоёр гараараа толгойгоо салаавчлан сууж байв. Тэр ногоон флисэн цамцныхаа ханцуйгаар духаа шудраад, хаалга дуугарахад давхийн цочиж бослоо. Эгчийгээ харангуут царай нь хувхай цайж, гартаа барьсан тостой алчуураа шалан дээр унагав.

— Халиун эгч ээ... — гэж тэр хоолой нь сөөнгөтөн дуугарлаа.

Халиун хаалгыг дотроос нь түгжээд, дүүгийнхээ өмнө хүрч очив. Машины хагарсан гэрэл, хонхойсон төмөр хоёрыг харах тусам цээжинд нь хуралдсан айдас, гомдол хоёр хоолойг нь боож ирлээ.

— Чи яаж байгаа юм бэ, Оргил оо? — гэж тэр шивнэх шахам, гэвч чичирсэн хоолойгоор асуув. — Тэр хүн чинь одоо сэхээнд ухаангүй хэвтэж байна! Би өөрийнхөө гараар замын хөвөөнөөс авлаа шүү дээ. Чи яагаад хүн мөргөчихөөд орхиод зугтаж байгаа юм бэ?

Оргил хоёр гараа эгчийнхээ мөрөн дээр тавих гэснээ буцааж татаад, толгойгоо хүчтэй сэгсрэв. Нүд нь улайж, зовхи нь хавдсан байлаа.

— Би мөргөөгүй ээ, эгч ээ! Надад итгээч, би тэр хүнийг мөргөөгүй!

— Тэгээд энэ юу юм бэ? — Халиун машины цөмөрсөн урд гэрэл рүү заав. — Замын хөвөөнд чиний гуперийн шар наалттай тогтоогуур, бас миний оёж өгсөн савхин бээлий чинь хэвтэж байна. Түргэн рүү залгасан хүн ч гэсэн чи мөн биз дээ?

— Тийм ээ, би залгасан! Гэхдээ намайг очиход тэр хүн аль хэдийн мөргүүлчихсэн, цасан дунд хэвтэж байсан юм! — гэж Оргил амьсгаадан хэлээд, машины хамрыг алгаараа цохив. — Өчигдөр орой найман цаг хагаст Төгөлдөр ах граж дээр ирсэн. Өөрийнх нь жийпний тоормосны гэрэл асаад байна, Сонсголонгийн агуулах руу яаралтай очиж бичиг баримт цэгцлэх хэрэгтэй байна гээд миний машиныг гуйж авч явсан юм. Тэгэхэд та над руу залгахад Төгөлдөр ах хажууд зогсож байсан болохоор би танд утсаар дэлгэрэнгүй хэлж чадаагүй.

Халиун хөшсөн мэт зогсов.

— Төгөлдөр чиний машиныг авч явсан хэрэг үү? Тэгээд хэзээ авчирч өгсөн юм бэ?

— Шөнийн гурван цагт! — Оргил зуухны хажуугийн төмөр ширээг тойрон алхаж, чичирсэн гараараа үсээ илбэв. — Тэр яг гурван цагт машиныг энд авчирч тавиад, түлхүүрийг миний ширээн дээр шидсэн. Тэгээд «Би Сонсголонгийн гүүрний урд эргэлт дээр хальтиргаанаас болоод замын бетон хашлага шүргэчихлээ. Чи маргааш өглөө хүнд мэдэгдэлгүй шинэ гэрэл тавиад засчих. Хэрэв цагдаа эргүүл таарч камер шүүвэл чи өөрөө барьж явсан гээд хэлчихээрэй, торгуулийг нь би төлнө, дээр нь гражийн чинь үлдэгдэл арван найман сая төгрөгийн өрийг тэглэж өгье» гэсэн.

— Тэгээд чи зөвшөөрчихсөн юм уу?

— Үгүй ээ! Төгөлдөр ахыг гарсны дараа би машины урд гэрлийг шалгаж үзсэн юм. Бетон хашлага мөргөсөн бол саарал тоос, чулууны сорви л үлдэнэ шүү дээ. Гэтэл хагарсан гэрлийн хүрээн дээр цус, бас бор савхин хүрэмний тасархай өөдөс хавчуулагдчихсан байсан!

Халиуны нуруугаар хүйтэн хөлс дааварлав.

— Тэгээд чи тийшээ буцаж явсан байх нь ээ?

— Би айсандаа шууд л машиндаа суугаад Сонсголонгийн эргэлт рүү давхисан. Намайг гурван цаг арван хоёр минутад очиход Эрдэнэбаяр гуай замын хажууд ухаангүй хэвтэж байсан. Би бууж гүйгээд судсыг нь үзэх гэж яарахдаа баруун гарынхаа бээлийг сугалж хаяснаа ч анзаараагүй. Амьсгалж байхаар нь машины урд хайрцагт байсан хуучин дугаараа хийж түргэн дуудаад, танай багийн дуут дохиог холоос сонсмогцоо эргээд зугтчихсан. Хэрэв намайг тэр машинтайгаа хохирогчийн хажууд зогсож байвал хэн ч Төгөлдөр ахыг барьж явсан гэж үнэмшихгүй шүү дээ!

— Машины чинь хар хайрцаг хаана байна? Бичлэгийг нь үзүүлэхэд л хэн барьж явсан нь тодорхой болно шүү дээ! — гэж Халиун урд салхины шил рүү заалаа.

Оргил гашуунаар толгой сэгсэрч, алгаа дэлгэв. Алган дээр нь хоосон хуванцар суурь л байлаа.

— Төгөлдөр ах машиныг буцааж өгөхөөсөө өмнө хар хайрцагны санах ойн картыг сугалаад авчихсан байна. Би сая үүр цайтал хайгаад олсонгүй. Одоо машин ч миний нэр дээр, ослын газар үлдсэн бээлий ч минийх!

Яг энэ мөчид Халиуны халаасан дахь утас чангаар жингэнэн дуугарав. Утасных нь дэлгэцэд түрүүхэн эмнэлэгт танилцсан мөрдөгчийн дугаар гарч ирлээ. Халиун амьсгаа аваад утсаа авав.

— Байна уу, Гарьд ахмад аа?

Утасны цаанаас Гарьдын намдуу хэрнээ огцом дуу сонсогдлоо:

— Халиун эмч ээ, ослын газрын ойролцоох камерын бичлэг олдлоо. Та одоо дүүтэйгээ хамт байна уу?