Түлхүүр

Мөнх тэр орой гэртээ орж ирээд эхнэрээ хоол идсэн эсэхийг ч асуусангүй. Хүрмээ тайлж амжаагүй байтал утас нь дуугарч, дэлгэц рүү нь нэг хараад тагтан руу гарчихав.

Дөлгөөн плиткан дээрх шөлний галыг багасгав. Нөхөр нь өвлийн хүйтэнд тагтан дээр утсаар ярьж байсан удаа үгүй. Шилэн хаалганы цаана түүний уруул хөдөлж, дараа нь нүүрээ буруулан цонхны тавцан түшлээ.

Утас нь дуусахад Мөнх хэсэг зогссоноо дотогш орж ирэв.

— Ажлын хүн үү? гэж Дөлгөөн асуулаа.

— Тийм ээ. Маргаашийн ажлын юм.

Тэр нүд рүү нь харсангүй. Гэвч Дөлгөөн арван жилийн хамтын амьдралдаа хүний нүд буруулах бүрийг худал гэж тооцдог болжээ. Мөнх үнэхээр ядарсан ч тэгж харагдаж болох байв.

Тэд хоёулаа ширээнд сууж, шөлөө чимээгүй идлээ.

Дөлгөөн өглөө гэрээс гарахын өмнө махаа гаргаж гэсгээсэн байв. Мөнх сүүлийн хэдэн өдөр хоолонд дургүй болсон тул дуртай шөлийг нь хийвэл ширээний ард арай удаан суух болов уу гэж боджээ. Одоо тэр бодлоо өөртөө ч хэлэхээс санаа зовов. Хоол идэх төдий зүйлийг хүртэл нөхөртөө хэлэлгүйгээр төлөвлөх хэрэг гарсан нь гунигтай санагдана.

— Давс нь болж уу? гэж тэр асуулаа.

— Болсон байна.

Мөнх халбагаа тавиад утсаа харснаа дахин халааслав. Дөлгөөн тэр хөдөлгөөнийг хараагүй мэт цонх руу эргэв. Өдөр бүр ийм өчүүхэн зүйлд анхаарал нь татагддаг болсноо тэр өөрөө ч хүсээгүй. Нөхрөө ажиглаад суухын оронд өөрийнхөө өдрийн тухай ярья гэж бодлоо.

— Өнөөдөр манайд шинэ хүн орсон. Анхны ажлаа хэвлэхдээ цаасаа буруу харуулж хийчихээд их сандарсан.

— Тэгээд яасан?

— Дахиад хэвлэсэн. Бид анхандаа бүгд л тэгдэг байсан гэж хэлсэн.

Мөнх толгой дохив. Тэр Дөлгөөний хэлсэн зүйлийг сонссон бололтой боловч цааш асуусангүй. Дөлгөөн ч өөр яриа бодож олсонгүй. Гал тогооны жижиг цонхон дээр уур тогтож, гудамжны гэрэл бүдэг шар дугуй болж харагдана.

— Бямба гарагт ээж дээр очно биз дээ? гэж Дөлгөөн асуув.

— Чи очоод ир. Би ажилтай байх.

Өнгөрсөн сард ч тэр ингэж хэлсэн. Бас түүнээс өмнөх сард. Дөлгөөн халбагаа тавив.

— Яг ямар ажил юм бэ?

— Барилгын материалын тооллого. Хэлсэн шүү дээ.

Мөнх дуугаа өндөрсгөөгүй ч энэ яриа дууссаныг мэдэгдэх мэт аяархан амьсгаадлаа. Дөлгөөн цааш асуусангүй. Тэр хоёулаа ямархан ярианд хүрэхийг мэдэж байв. Эхлээд асуулт, дараа нь хамгаалалт, эцэст нь өчнөөн жил хамт амьдарсан хоёр хүн нэг нэгнээсээ юуг ч асууж болохгүй болсон мэт гомдол.

Орой Мөнх усанд орж байх хооронд хүрэмнийх нь халааснаас түлхүүр шалан дээр унав. Дөлгөөн гишгэж орхих шахсан тул бөхийж авав. Жижигхэн гуулин түлхүүрт цэнхэр хуванцар зүүлт уяжээ. Гэрийнх ч биш, машины ч биш.

Буцааж халаасанд нь хийх гэсэн боловч хормын төдий гартаа эргүүлж зогслоо.

Тэдний анхны байранд ийм түлхүүртэй шуудангийн хайрцаг байсан. Тэр үед Мөнх өдөр бүр ажилдаа явахдаа гарыг нь атгаж, «Орой эрт ирнэ ээ» гэж хэлдэг байв. Эрт ирдэггүй байсан ч ирэхийг нь хүлээх сайхан санагддаг байжээ.

Одоо Дөлгөөн түүний хэзээ ирэхийг асуухаасаа өмнө ирэхгүй байх шалтгааныг нь боддог болж.

Усны чимээ зогсоход тэр түлхүүрийг хүрэмний халаасанд хийв. Тэр шөнө юу ч асуусангүй.

Маргааш өглөө нь Мөнх ажилдаа яаран гарлаа. Дөлгөөн хог гаргахаар үүдэнд очоод шалан дээр өчигдрийн түлхүүр хэвтэж байхыг харав. Халаас нь цоорхой байжээ.

Тэр түлхүүрийг авч утсаар нь залгав. Мөнх авсангүй. Хэсэг хүлээсний дараа «Түлхүүрээ унагачихаж» гэж бичээд зурвасаа илгээлээ.

Хариу иртэл бараг нэг цаг өнгөрөв.

«Орой аваад явчихъя. Хэнд ч битгий өг.»

Долоо дахь давхар

Дөлгөөн тэр зурвасыг хэд хэдэн удаа уншив. Хэнд ч битгий өгнө гэдэг яагаад хэрэгтэй үг байв? Хэнд өгөх юм гэж?

Дөлгөөн хотын төвийн жижиг хэвлэх газарт эх бэлтгэгчээр ажилладаг байв. Тэр өглөө үйлчлүүлэгчийн авчирсан хуримын урилгын эхийг янзлах ёстой байлаа. Хосын нэрийг хоёр талд нь зэрэгцүүлж, цэцгийн хээний өнгийг гурав дахь удаагаа сольсон ч захиалагч бүсгүй хараахан сэтгэлд нь хүрэхгүй байна гэв.

— Бид арван жил хүлээсэн юм. Ганц удаа сайхан хийх гэсэн юм, гэж бүсгүй тайлбарлалаа.

Дөлгөөн өөрийн мэдэлгүй бөгж рүүгээ харснаа гараа ширээн доогуур татав. Тэд Мөнхтэй хуримаа хийгээгүй. Анх байрныхаа урьдчилгаанд мөнгө цуглуулна гэж хойшлуулсан. Дараа нь хоёр талынханд хэлэлгүй гэрлэлтээ бүртгүүлээд, ажлын дараа бууз авч харьсан юм.

Тэр өдрийг хэн нь ч харамсаж ярьдаггүй байв. Харин сүүлийн үед хамтдаа санах шалтаг ч олдохоо больжээ. Хөргөгчний үүдэн дээр тогтоосон төлбөрийн баримт, хэн нь сүү авчрах тухай зурвас хоёр л тэдний өдөр тутмын яриаг орлох шиг болдогсон.

Үйлчлүүлэгч гарсны дараа Дөлгөөн урилгын бичвэрт алдаа байгаа эсэхийг дахин уншив. Нэг үсэг сольж, файлаа хадгалчхаад утсаа авлаа. Мөнхөөс дахин зурвас ирээгүй байв.

Цонхны цаана автобус буудал дээр зогсоход зорчигчид нэг нэгээрээ бууж байв. Дөлгөөн өнгөрсөн хавар Мөнхтэй хамт амралтаар явах тухай ярьснаа саналаа. Тэр газар, тэр өдрийг аль хэдийн мартах шахаж. Харин явах боломж гарвал хамтдаа юу ярьж суухаа бүр ч төсөөлөхгүй байв.

Хамт ажилладаг Болор нь цай авах уу гэж асуухад Дөлгөөн зөвшөөрөв. Болор түүнд элсэн чихэргүйг нь санаад өөрийнхөөрөө аягалж авчирлаа. Нэгэн цагт нөхөр нь ч түүний аягыг асуухгүйгээр ингэж аягалдаг байсан. Хүн жижиг зүйлсийг санаж байхад халамжлагдаж байгаагаа мэдэрдэг ажээ.

Тэр өдөр ажлаа хийж суухдаа өөрийгөө инээдтэй байдалд орж байгааг мэдэрсэн ч бодлоо зогсоож чадсангүй. Үдийн завсарлагаар сургуулийн үеийн найз Солонгод залгалаа.

— Нэг юм асууя. Чи Мөнхтэй ойрд таарсан уу?

Утасны цаана аяга таваг харших чимээ гарснаа намжив.

— Яагаад?

— Зүгээр л. Манай хүн сүүлийн үед нэг л биш.

— Ажил ихтэй байгаа юм биш үү?

— Чи таарсан уу гэж асууж байна.

— Үгүй ээ, уулзаагүй.

Солонгын хариу арай удаан ирсэн шиг санагдсан ч Дөлгөөн үүнийг батлах аргагүй. Найз нь кофе уухаар уулзъя гэхэд тэр зөвшөөрсөнгүй. Хүний өмнө суугаад өөрийнхөө нөхрийг сэжиглэж байгаагаа хэлэхээс ичиж байлаа.

Үдийн дараа Мөнх өөрөө залгав. Дөлгөөн утсаа хурдан авах гэсэндээ ажлын хамт олны сонсохоор чанга дуугарчихлаа.

— Түлхүүрийг түр цүнхэндээ хийгээд байгаарай. Орой очно.

— Чухал юм уу?

— Тийм. Хүнд өгөх ёстой.

— Тэгвэл өнөөдөр би хүргээд өгье. Чи хаана байгаа юм?

Цаана нь машины дуут дохио, хүмүүсийн ярих чимээ сонсогдов. Мөнх газар хэлэлгүй:

— Хэрэггүй ээ, өөрөө авчихна, гэв.

Яриа дууссаны дараа Дөлгөөн утсаа ширээн дээрээ тавиад хэсэг харлаа. Тэр хүн тусламжаас нь яагаад татгалзсаныг мэдэхгүй. Гэтэл мэдэхгүй зүйл бүрийг сэжгээр дүүргэхэд амархан байв.

Ажлаас гарахдаа тэр дэлгүүрт орж, Мөнхийн дуртай исгэлэн алим авав. Уутанд хийх зуур «Ингэж юм авч очоод тайван ярих юмсан» гэж бодлоо. Гэртээ ирээд алимаа угааж, хоёр аяганд цай аягалав. Мөнх ирэх хүртэл цай хөрч, алимны нэг нь ширээн дээр өнхөрч үлдэв.

Орой Мөнх ирээд түлхүүрээ авангаа:

— Баярлалаа. Халаасаа оёхгүй бол болохгүй нь, гэв.

— Юуны түлхүүр юм?

— Агуулахынх.

Дөлгөөн илүүг асуух гэсэн боловч Мөнхийн царай түгшсэн мэт харагдахад больчихов. Тэр хүнээс үнэнийг сонсохыг хүсэж байсан уу, эсвэл аль хэдийн бодож олсон сэжгээ батлуулахыг хүсэж байсан уу гэдгээ ялгаж чадсангүй.

Баасан гарагийн орой Дөлгөөн ээж рүүгээ залгаж, маргааш очихоо хэлэв. Ээж нь хоёр ач хүү нь ирсэн тул дэлгүүрээс тараг аваад ирээрэй гэв.

— Эгч нь хамт байгаа юу?

— Номин ажилтай гээд гарсан. Хөвгүүд нь амралтын өдөр надтай байя гэсэн юм.

Ээжийнх нь хоолойд ер бусын зүйл сонсогдсонгүй. Дөлгөөн Номинтой хэсэг хугацаанд уулзаагүйгээ санаж, түүний дуртай боовыг ч бас авъя гэж бодлоо.

Мөнх оройтож ирээд угаалгын машинаас хувцсаа гаргав. Дөлгөөн хүрэмнийх нь цоорхой халаасыг оёх гэсэн тухайгаа хэлэхэд тэр:

— Зүгээр ээ, өөрөө амжуулна, гэв.

— Чи хэзээнээс өөрөө хувцсаа оёдог болчихсон юм?

— Оёж сурахад оройтоогүй биз.

Түүний хэлсэнд буруу үг байгаагүй ч Дөлгөөн өөрийг нь хэрэггүй болсон гэж хэлэх шиг сонсов. Дараа нь Мөнх ус буцалгаж, аягаа угааж тавих зуур тэр энэ бодлоосоо ичив. Нөхөр нь бие дааж болохгүй юм уу?

— Би маргааш ээж рүү очно. Чи ажлаа дуусгачхаад ирж амжих уу?

— Амжихгүй байх аа.

— Чи хаана ажиллах юм бэ?

Мөнх хэсэг чимээгүй байснаа «Хотын баруун талд» гэв. Дөлгөөн хаяг асуухаа больж, хөргөгчнөөс цөцгийн тос гаргалаа. Мөнх түүний хажууд зогсон нэг хэсэг хүлээснээ:

— Чамтай дараа тайван ярья, гэв.

— Яг юу ярих юм?

— Одоо хэлэхэд хэцүү байна.

Дөлгөөн савтай тосыг ширээн дээр арай хүчтэй тавьчихав. Мөнх юунд хүнд байгааг нь, юу хэлэхийг хүсээд байгааг нь асуухын оронд түүний энэ өгүүлбэрийг өөрийн сэжгийн баталгаа болгон авч байлаа. Түүнээс гадна Мөнх эхэлсэн үгээ тайлбарлах гэж оролдсонгүй. Хоёулаа тэр орой унтах хүртлээ ахиж энэ тухай ярьсангүй.

Маргааш өглөө нь Дөлгөөн хүнсний дэлгүүрт ороод тараг, боов авч цүнхэндээ хийв. Эгч рүүгээ «Ээж дээр уулзах уу?» гэж бичих гэсэн ч залгахаар шийдлээ. Номин утсаа авсангүй. Дөлгөөн дахин залгах гэж байснаа ажилтай гэсэн ээжийнхээ үгийг санаж больжээ.

Бямба гарагт ээждээ очих замдаа Дөлгөөн Солонгын амьдардаг байрны дэргэдүүр явлаа. Найздаа урьд нь хэлэлгүй очих дуртай биш ч ойр хавьд нь явж байгаагаа бичээд утсаа харсаар зогсов.

Яг тэр үед байрны үүднээс Мөнх гарч ирэв.

Тэр эргэн тойрноо ажигласангүй. Гар утсаа чихэндээ наагаад гудамжны нөгөө талд байсан машин руугаа явлаа. Дөлгөөн автобусны буудлын шилэн хаалтын ард зогсож байв. Нөхөр нь түүнийг анзаарсангүй.

Дөлгөөн нэг алхам урагшилснаа буцаад зогслоо. Солонго долоодугаар давхарт амьдардаг. Энэ байранд өөр хэн ч амьдарч болно. Мөнх найзынх нь гэрт орсон гэж тэр хараагүй.

Гэсэн ч Солонгын «уулзаагүй» гэсэн үг чихэнд нь сонсогдоно.

Дөлгөөн Солонго руу дахин залгав.

— Гэртээ байна уу?

— Байна. Чи ойрхон явна гэсэн үү?

— Байрны чинь гадаа байна.

Цаана нь хэсэг чимээгүй боллоо.

— Тэгвэл ороод ир.

Дөлгөөн цахилгаан шатаар өгсөхдөө найзынхаа хоолойг санав. Солонго түүнийг орж ирэхийг хүсээгүй юм шиг санагдсан. Гэхдээ хүсээгүй гэдгийг нь бас л мэдэхгүй.

Долоодугаар давхрын хонгилд цахилгаан шатны хаалга хаагдахад Солонгын байрны үүд онгорхой байв. Тэр үүдэнд гарч зогсохын оронд хэн нэгэнтэй дотроо ярьж байгаа бололтой.

Дөлгөөн хонхны товчлуурт хүрэх гэтэл танил хоолой сонсогдов.

— Мөнх сая л гарсан. Одоо Дөлгөөн ирчихлээ.

Солонгын биш, өөр эмэгтэйн хоолой байлаа.

Дөлгөөн гараа буулгав. Тэр хоолойг багаасаа сонсож өссөн.