Сүүлчийн өдөр

Дөлгөөн суудлын бүрээсийг тайлж байхдаа тавин мянгатын дэвсгэрт олов.

Сургуулийн автобус маргаашнаас явахгүй болсон тул жолооч нар нь бүхээгээ цэвэрлэж байлаа. Тэр орой Дөлгөөн жолооны хүрднээс өөрийн зүүсэн жижигхэн хөх туузыг хүртэл авч, түлхүүрийг нь хүлээлгэж өгөх ёстой.

Мөнгө эвхээстэй, булан нь элэгдсэн байв. Түүний хажууд цаасаар ороосон ганц товч байсан нь охиных нь багадаа дээлэндээ хадуулдаг байсан шар товчтой адилхан харагдав.

— Мөнгө юм уу? — гэж ар талаас Батсайхан асуулаа.

Дөлгөөн цочин эргэв. Механик залуу хаалганы дэргэд зогсож байв.

— Хэн нэгнийх байх.

— Хүүхдүүдээс унасан юм байлгүй. Сургуулийн аж ахуйд өгчих.

Дөлгөөн толгой дохисон ч мөнгийг шууд халаасалсангүй. Хэн алдсаныг мэдэх гэсэндээ бус, тэр өглөө охиноосоо сонссон үгээ бодож зогссон хэрэг.

«Ээж ээ, энэ удаа очихгүй байсан ч болно».

Охин нь тэгж хэлэхдээ шүдний эмчийн цагийг цуцлах гэж утсаа авсан. Дөлгөөн гарнаас нь барьж болиулсан билээ.

— Ээж нь аргыг нь олно.

Гэвч автобустай хамт ажил нь дуусахыг хэлж амжаагүй байв.

Өглөө захирал нь жолооч нарыг цуглуулаад шинэ гэрээний тухай мэдэгдсэн. Сургууль ирэх сараас хүүхэд тээврийн ажлаа өөр компанид хариуцуулах болжээ. Шинэ компани зарим жолоочийг нь авч магадгүй ч одоогоор хэнд ч амлалт өгөөгүй.

— Дахиад уулзъя, — гэж захирал хэлсэн.

Тэр үгнээс барьж авах юм Дөлгөөнд олдсонгүй. Ажилд орсон эхний жил нэг багачуудын анги автобусанд нь өглөө бүр суудаг байв. Хүүхдүүдээс хамгийн түрүүнд ирдэг жаал хөл нь шаланд хүрэхгүй болохоор суудлынхаа ирмэг дээр хоёр гутлаа савчуулан суудагсан. Одоо тэр хүү сургуулиа төгсөх гэж байгаа.

Дөлгөөн өөрийн мэдэлгүй хамгийн урд суудал руу харлаа. Нэг өнцөгт нь хүүхдийн цүнхний цахилгаан төмөрт олон жил шүргэгдсэн жижиг сэв байв.

— Шинэ компанитай нь ярьж үзсэн үү? — гэж Батсайханаас асуув.

— Анкет аваад, хариу өгнө гэсэн. Би өөр газар ч асууж байна.

Дөлгөөн толгой дохив. Хүнд ажил асууж явахаас ичих зүйл үгүйг мэддэг атлаа өнөө өглөө захиралтай дахин уулзаж чадсангүй. Охины эмчилгээтэй байгаа юм гэж хэлчихвэл шийдвэрийг өөрчлөхгүй мөртлөө өөрийгөө өрөвдүүлэх гэж байгаа мэт санагдсан юм.

— Чамд юм дуулдвал надад хэлээрэй.

— Хэлэлгүй яах вэ. Чи ч бас надад хэлнэ шүү.

Батсайхан инээмсэглээд, салхины шилний доорх хэрэгслээ хураахаар явлаа. Дөлгөөн олсон мөнгөө алгандаа дэлгэж харав. Тавин мянгаар эмчилгээний бүх төлбөр хүрэхгүй ч эхний мөнгийг нь тушааж болох байлаа. Тэгж бодсоноо анзаараад тэр дэвсгэртийг эвхэж, цаасан дээр тавив.

Автобусны цонхоор сургуулийн хашаа харагдана. Хүүхдүүд тараад удаж, жижүүр эмэгтэй үүдний мөсийг хүрзээр хусаж байлаа. Дөлгөөн цаастай товчийг нээж үзэв. Шаргал биш, цайвар ногоон товч ажээ. Ард нь улаан утасны өөдөс үлдсэн байв.

— Өчигдөр л цэвэрлэсэн шүү дээ, — гэж тэр хэлэв.

— Суудлын доогуур харсан уу?

Тэр санасангүй.

Олдвор

Дөлгөөн мөнгийг цаастай товчны хамт жижиг дугтуйнд хийж, сургуулийн аж ахуйн өрөөнд аваачив. Эрхлэгч Уянга тоо бүртгэлтэй дэвтэр дэлгээд мөнгийг тоолж, товчийг харлаа.

— Зар тавья. Эзэн нь ирвэл ямар суудалд орхисноо хэлнэ биз.

Уянга дугтуйны амыг наахаасаа өмнө мөнгийг дахин гаргаж тоолов. Дөлгөөнд түүний тэр нямбай хөдөлгөөн нэг л удаан санагдана.

— Хүүхэд олж үзээгүй биз? — гэж Уянга асуулаа.

— Үгүй. Тараад дууссан хойно би суудлын бүрээсийг тайлж байхдаа олсон.

— Тэгвэл яг хаанаас олсноо бичээд өг. Хэн нэгэн асуувал тэмдэглэл хэрэг болно.

Дөлгөөн суудлын дугаарыг бичиж байхдаа өглөө анзаарсан сэвийг бодов. Суудал бүр дугаартай ч хүүхдүүд байнга нэг газар суудаггүй. Зарим нь найзтайгаа зэрэгцэх гэж ар тийшээ гүйнэ. Заримыг нь дотор нь муухайрдаг болохоор урд суудалд суулгана. Тэр бүхнийг сайн санадаг гэж өөрийгөө боддог байсан ч мөнгө унагаасан хүүхдийг тааж чадсангүй.

Уянга бүртгэлийн дэвтрээ түүн рүү эргүүлэв.

— Чи утасны дугаараа энд үлдээгээрэй. Би эзэн нь гарвал чамд мэдэгдье.

Дөлгөөн дугаараа бичлээ. Уянга дэвтрийг нь өөр лүүгээ татаж, дугтуйг шүүгээндээ хийв. Шүүгээний хаалгыг түгжих дуу жижигхэн өрөөнд тод сонсогдов. Дөлгөөн тэр дууг сонсоод санаа нь амрах ёстой мэт санагдсан ч маргаашийн төлбөрийг бодохоо больж чадсангүй.

— Долоо хоногийн дараа хүн олдохгүй бол яах вэ?

— Олдворын журмаараа шийднэ. Одоо бол бүртгэе.

Дөлгөөн гарын үсэг зураад буцав. Үүдээр гарахдаа тэр охиныхоо эмчилгээний цагийг дахин шалгалаа. Маргааш өглөө есөн цаг.

Халаасанд нь автобусны сүүлийн сарын цалингаас үлдсэн арван найман мянга байв.