НЭГ ХҮНИЙ ТАЛХ

Өглөө бүр талхны дэлгүүр нээгдэхээс өмнө үүдэнд нь нэг хүн зогсож байлаа. Тэр ганц хар талх авдаг, мөнгөө дандаа яг тааруулж тавьдаг байв.

Худалдагч Нарангэрэл анх түүнийг бараг анзаардаггүй байжээ. Тэр зургаан цагаас өмнө ажилдаа ирж, зуурсан гурилын хайрцгийг өрж, эхний борлуулалтад бэлтгэдэг. Олон жил эрт ирдэг хүнтэй нэг их яриа өрнүүлэх хэрэг гарсангүй.

Нарангэрэл түүнийг эхний удаа лавтай санасан өдөр бороотой байв. Дэлгүүрийн үүдний шат халтиргаатай болж, тэр хаалганы өмнө хуучин алчуур дэвсэж байлаа. Өвгөн талхаа аваад гарахдаа алчуурын үзүүр салхинд босож байгааг хараад жижиг чулуу олж тавьсан. Дараа нь үүднээсээ холдолгүй өөр нэг хүн гарахыг хүлээж, шатнаас буухад нь хаалгыг нь барьж өгсөн юм.

— Өглөө болгон та хамгийн түрүүнд ирэх юм, — гэж Нарангэрэл тэр өдөр хэлжээ.

— Манай ач охин сургуулиасаа өмнө цайгаа уудаг. Өглөө авахгүй бол өчигдрийн талханд дургүй.

Нарангэрэл үүнийг сонсоод инээсэн. Тэр ч бас багадаа өглөө бүр бүлээн талхны үзүүр идэх гэж ахтайгаа маргалддаг байлаа. Аав нь ганцхан талхны хоёр захыг тус тусад нь хувааж, өөртөө голын зөөлөн хэсгийг нь авдаг байв. Хүүхэд байхдаа энэ нь ямар их буулт байсныг тэр мэддэггүй байсан.

Дамба хэд хоногийн дараа дэлгүүрт орж ирэхдээ нойтон сонин барьж явжээ. Дотор нь талхны талаар жижиг зар гарсан байв. Тэр сониныг лангуун дээр тавиад:

— Танайх шиг нарийн боов хийдэг газар олддог л юм байна, — гэв.

Нарангэрэл зарын дугаарыг харвал энэ дэлгүүрийнх биш, ойролцоох өөр газар байлаа. Дамба андуурсан байж болох ч түүнийг шоолоогүй. Харин тэд өнөөдөр ямар талх гаргаснаа үзүүлж, дараагийн удаа хөх тарианы гурилтай талх ирэх өдрийг хэлж өгчээ.

Тэр өдрөөс хойш Дамба хааяа өөр талх асуудаг болсон ч гэрт нь өвөрмөц үнэртэй хоолонд дассан хүн байдаг тул ихэвчлэн хар талхаа авдаг хэвээр байв. Тэд нэг нэгнийхээ нэрийг асуусангүй. Өдөр бүр адилхан мэндлэх төдий харилцаанд хоёул дассан байжээ.

Нэг өдөр тэр хүн ирсэнгүй.

Эхэндээ Нарангэрэл өөр газраас талх авчээ гэж бодов. Дараа нь гурван өдөр өнгөрөхөд тэр өглөөний нэгэн танил дуу алга болсныг мэдэрлээ. Нөгөө хүний төмөр мөнгө тоолох чимээ, үүдний хонх зэрэгцэн сонсогддог байжээ.

Гурав дахь өдрийн орой Нарангэрэл кассаа хааж байхдаа Дамбын ээлжит талхыг өөр хэн нэгэнд худалджээ гэж бодов. Талх хүнээс хамаарч нэртэй болчихдог биш, байнгын үйлчлүүлэгчид нь хүссэнээ өөр цагт ч авч болно. Гэхдээ маргааш тэр хүн ирвэл Та хэд хоног харагдсангүй гэж хэлэхээр шийдлээ. Хариуд нь олон асуулт асууж тавгүйтүүлэхгүй, зөвхөн мэнд мэдэхэд хангалттай гэж бодов.

Дөрөв дэх өглөө арван хоёр орчим насны охин орж ирэв.

— Энд өвөө маань талх авдаг байсан. Тэр мөнгөө үлдээгээгүй биз?

— Өвөөг чинь хэн гэдэг вэ?

— Дамба гэдэг.

Охин жижиг дэвтэр нээж, өчигдрийн огноо, талхны үнэ бичсэн хуудсыг харуулав. Охин дэвтрийг дөнгөж арчилсан лангуун дээр тавихдаа нойтон бээлийгээ болгоомжтой тайллаа. Хуруунууд нь даарсандаа улайжээ. Нарангэрэл түүнд цаасан аягаар бүлээн ус өгөөд хэсэг суухыг хэлэв.

— Эмээ чинь чамайг хаана байгааг мэдэж байгаа биз дээ?

— Мэдэж байгаа. Би ганцаараа энэ замаар сургуульдаа явдаг.

Охин усаа бага багаар уунгаа гадаа талхны машин зогсохыг харав. Нарангэрэл кассны дэвтрээ авчирч, Дамба ямар нэгэн мөнгө үлдээсэн эсэхийг шалгахаар хуудас эргүүлж эхэллээ. Тэр охинд хариу өгөхөөс өмнө сайн үзэхийг хүсжээ. Охины дэвтэрт талхны үнийн доор Нараа эгчээс асуу гэж бичжээ.

— Та Нараа эгч мөн үү?

Нарангэрэл дэвтрийг ойртууллаа. Хэн ч түүнд өр тавьсан тухай хэлээгүй. Тэр өмнөх гурван өдрийн бичилтийг нягталж дуусаад кассны мөнгийг тоолов. Дамбаас үлдээсэн мөнгө байгаагүй тул охинд үүнийг үнэнээр нь хэлэв.

— Өвөө чинь хаана байна?

Охин хариулахын оронд үүд рүү харав.

— Би эмээдээ талх авах гэсэн юм.

Нарангэрэл түүнд мөнгө нь хүрэхгүй бол яахыг асуух гэсэн ч охин бээлийнийхээ завсраас нямбайлан нугалсан дэвсгэрт гаргаж ирлээ.

— Энэ хүрэх үү?

Хүрэлцэж байв. Нарангэрэл талхыг цаасанд ороож өгөөд, охиныг гарах гэж байтал дэвтрийн арын хуудас салхинд эргэжээ.

Тэнд дэлгүүрийн нэрний доор нэгэн өгүүлбэр бичсэн байлаа:

«Нараа эгчид үнэнээ хэлэхээсээ өмнө түүнээс уучлал гуй.»

Нарангэрэл тэр хүнийг Дамба гэдгээс өөрөөр танихгүй. Охиноос яагаад ийм үг бичсэнийг асуутал тэр:

— Өвөө танай аавыг мэддэг байсан гэсэн, — гэв.