ДУНДЫН ЗОГСООЛ

Ойн замд саатсан микроавтобусанд суусан зургаан хүнээс долоо дахь тасалбар гарч ирэв.

Жолооч Батсайхан өглөө суудал бүрийн тасалбарыг шалгахдаа зургаан зорчигч байгааг мэдэж байлаа. Тэр энэ чиглэлд дөрөв дэх жилдээ явж байсан бөгөөд өглөө бүр буудлын дэргэд машинаа урьд шөнө үлдээсэн байрнаас хөдөлгөж ирдэг. Намрын ой дундуур гарах замд хамгийн түрүүнд түлш, дугуй, дулаан үлээгчээ шалгана. Өнөө өглөө дугуй нь зүгээр харагдсан ч ойн давааны наана ирэхэд хойд талынх нь агаар суларчээ.

Зорчигчдын дотор багш Баясгалан сумын сургууль руугаа буцаж явна. Амралтаар хотод охиндоо очоод, ач охины өгсөн жижигхэн зургийг дэвтэртээ хийжээ. Төгөлдөр хүү ээжтэйгээ суманд байгаа эмээ дээрээ очих гэж яваа аж. Харин цаана нь суусан гурван хүн нэг айлын ах дүүс бөгөөд нэгнийхээ гэрт хэд хоног очихоор болжээ.

Энэ тухай Батсайхан бүгдийг урьдчилан мэдээгүй. Замд хүн бүр цайгаа уухдаа, эсвэл ачаагаа хажуудаа тавихдаа нэг нэгээрээ ярьсан юм. Тэр хэдэн цагийн аялалд танихгүй хүмүүс дуугаа хураагаад суухаас илүү хоорондоо нэг үг солих дуртайг мэддэг. Гэхдээ хувийн асуулт асуухгүй, хүн өөрөө ярихыг хүссэн зүйлээ хэлэхийг хүлээдэг байв. Нэг нь хүүхэд, тав нь насанд хүрэгчид. Гэтэл замын хажууд эвдэрсэн дугуйгаа сольж байхад нь суудлын ард нэг хуучин тасалбар олджээ.

Тасалбар дээр өнөөдрийн огноо, хүрэх сумын нэр, дугаар долоо гэж хэвлэгдсэн байв.

— Энэ хэнийх вэ? — гэж тэр асуулаа.

Хэн ч гараа өргөсөнгүй.

Долоо дахь суудал нь хоосон. Жолооч зорчигчдын тасалбарыг дахин шалгахад бүгдийнх нь дугаар өөр, зөв байлаа.

Баясгалан суудлаасаа босохдоо гарын цүнхээ энгэртээ тэвэрч, арын хаалганы дэргэд зогслоо. Өглөө тэр цайны газар тооцоогоо хийх гэж их удаан дугаарласнаа санав. Бусад нь хэзээ машин руу гарсныг хараагүй. Хэрэв хэн нэгэн тэнд үлдсэн бол түүнийг хэн хамгийн сүүлд харсан бол?

— Би цайгаа аваад гарч ирэхэд хүмүүс нэг нэгээрээ сууж байсан, — гэж тэр хэлэв. — Гэхдээ бүх царайг санахгүй байна.

— Би ч гэсэн, — гэж ах дүүсийн нэг нь нэмэв. — Би гэртээ утасдаж байсан юм.

Энэ нь долоо дахь хүн байсан гэсэн баталгаа биш. Гэвч зургаан хүний хэн нь ч зогсолтын бүх хугацааг хараагүйг тэд ойлголоо. Тэр хуучин тасалбарыг өөр аяллаас үлдсэн гэж бодохыг оролдсон ч өнөөдрийн огноог буруу харсан байж болохгүй.

Баясгалан жолооч руу эргэв.

— Магадгүй жолооч та суудлынх нь тоог буруу санаад яваа юм биш биз?

— Би бүгдийг нь бүртгэсэн.

— Долоо дахь хүн өөр газарт буусан байж болох уу?

Батсайхан толгой сэгсэрлээ. Тэд хотоос гараад замдаа ганц удаа цай уухаар зогссон. Тэндээс гарахдаа тэр зургаан зорчигчийг тоолжээ.

Машины ард ойд шувуу дуугарч, намрын салхи навчис хийсгэнэ. Замын сүлжээ тааруу тул тэр сумын засварчинтай ярьж чадсангүй. Дугуйны боолт нь гацсан, өөрийнх нь түлхүүр эргэхгүй байв.

Баясгалан бусадтай хамт замын нөмөрт гарч суув. Арван настай Төгөлдөр ээжийнхээ хажууд эвхмэл ширээн дээр зураг зурна. Нэг залуу эмэгтэй хүүгийнхээ дэргэдээс холдохгүй; үлдсэн гурван хүн урьд өмнө танил байсан мэт хоорондоо ярьж байлаа.

Батсайхан тасалбарыг гэрэлд ойртуулан харвал дугаар долоогийн хажууд үзэгний бүдэг тэмдэг байв. Тэр зургийг нь авч, машинд хэрэглэдэг бүртгэлийн хуудастай тулгалаа.

Бүртгэлийн хуудсан дээр долоодугаар суудлын эзний нэр бичигдээгүй. Тэр өглөө машинаа хөдөлгөхөөс өмнө хуудсыг буудлын ажилтнаас хүлээн авсан боловч цонхны мананг арчих гэж яаран дутуу харснаа санав. Өдрийн эцэст гарын үсэг зурж тушаах энэ хуудас одоо түүнд маш чухал баримт болжээ.

Төгөлдөр ээжээсээ хүн үнэхээр замд үлдсэн бол яахыг асуув. Ээж нь Тодруулж байж мэднэ гэж хариулсан ч дуу нь өөртөө итгэлгүй байлаа. Хүү зурж байсан харандаагаа тавьж, арын суудлын торыг дахин харахаар өндийв. Жолооч түүнд машинаас холдохгүй байхыг хэлээд, олдсон тасалбарыг бусад цаастай андуурахааргүй газар тавилаа.

Моддын завсраар замын нөгөө тал харагдана. Өглөөний цайны газар нэлээд хол хоцорсон тул тэр зүг явган буцаж очих боломжгүй. Тэднийг анх зогсоход арын тэрэгнээс хэн нэгэн унаж буусан эсэхийг ойролцоох машины жолооч харсан байж болох ч одоо асуух хүн байсангүй. Харин тасалбар борлуулсан тухай тэмдэглэлийн дэвтэрт долоон суудал төлөгдсөн байжээ.

— Би хотоос гарахын өмнө дэвтрээ хараагүй, — гэж тэр хэлэв.

Баясгалан түүний мөрөн дээгүүр харлаа.

— Нэг хүн тасалбар аваад ирээгүй байж болох юм.

— Тэгвэл тасалбар нь яагаад машин дотор байгаа юм бэ?

Тэдний яриаг сонссон залуу эмэгтэй цонх руу харан царай алдлаа.

— Бид цай уусан газраас хөдлөхдөө арын суудалд хэн нэгэн сууж байгааг би харсан.

Батсайхан түүн рүү эргэв.

— Ямар хүн?

— Цагаан малгайтай хүн. Би нүүрийг нь хараагүй.

Төгөлдөр ээжийнхээ гарнаас татав.

— Ээж ээ, цагаан малгай чинь минийх шүү дээ.

Эмэгтэй хүүгийнхээ өвөр дээр байгаа малгайг хараад юу ч хэлж чадсангүй.