ХУДГИЙН ЗҮГ

Номин дүүгийнхээ унадаг дугуйг худгийн аман дээр ганцаараа хэвтэж байхыг хараад мотоциклоо зогсоов.

Дугуйн хойд дугуй шаварт шигдэж, хажууд нь жижигхэн кетний мөр гарчээ.

— Төгөлдөр өө!

Хариу дуугарсангүй. Хоосон хувин худгийн хашлага мөргөн ганхахад Номин цочиж эргэв. Тэр тэнгэр өөд харлаа. Уулын цаагуур хар үүл зузаарч, хааяа аянга чимээгүй цахилна. Энд ганц дусал бороо ороогүй ч ууланд асгарч байгаа нь илт байв.

Өглөө ээж нь сумын төв рүү явж, эмнэлэгт хэвтсэн эмээг нь эргэхээр болсон юм. Явахдаа арван хоёр настай Төгөлдөрийг гэрээс холдуулахгүй байхыг Номинд захижээ.

— Уул руу хар үүл татвал худгийн зүг ч битгий явуулаарай. Ус нь гэнэт ордог юм.

Номин толгой дохисон. Дүү нь амласан. Гэвч ээжийг явсны дараа тэд муудалцав.

Төгөлдөр худагт хурганы усны сав орхисноо хэлэхэд Номин «Чиний мартсан юмыг би байнга хураах ёстой юу?» гэж уурлажээ. Тэгээд утсаа оролдон суутал дүү нь дуугүй гарсан байв.

Эхэндээ гомдоод хашааны цаана сууж байгаа гэж бодсон. Хоол бэлэн болсны дараа ч ирээгүйд нь эрж эхэлжээ. Гэрийн цаахнаас дугуйн нарийн мөр худгийн зүг салахад Номин зүрх нь палхийтэл айсан юм.

Тэр эхлээд хашаа, пүнз хоёрыг нэгжлээ. Дүүгийнх нь дуртай халтар хурга уяатай хэвээр, харин өглөө түүнтэй тоглож байсан хөх бөмбөг нь хаалганы дэргэд салхинд өнхөрнө. Номин бөмбөгийг барьж аваад буцааж тавив. Тэгэхэд л дүү нь үнэхээр гэрийн ойр хавьд байхгүйг ойлгожээ.

Тэр хөршийнх рүү гүйсэн ч гэрт нь хүн байсангүй. Ээжийн захисан үг санаанд нь орж, өөрийгөө хүүг ганцааранг нь явуулсанд буруутгав. Төгөлдөр зам мэднэ, эргээд ирнэ гэж өөртөө хэлэхийг хичээсэн боловч уулын цаана аянга дахин цахилахад хүлээж зүрхэлсэнгүй.

Мотоциклоо асаахаасаа өмнө гэрийн үүдэнд ээжид зориулж цаас үлдээв: «Төгөлдөр худгийн зүг явсан. Би араас нь очлоо». Дараа нь шлемээ өмсөж, тоос манаруулан замд гарчээ.

Одоо худгийн хажууд дүүгийнх нь дугуй байв. Гэхдээ сав нь алга.

Номин халааснаасаа утсаа гаргав. Сүлжээ барихгүй байлаа. Ээж рүүгээ залгах гэж гурвантаа оролдоод, мессеж бичиж үлдээлээ: «Төгөлдөрийг худаг дээрээс хайж байна. Уулын цаана бороо орж байх шиг байна». Илгээгдээгүй тэмдэг нь дэлгэцэнд үлдэв.

Худгийн нөгөө талд шаварт хоёр янзын мөр харагдана. Нэг нь дүүгийнх нь кетний мөртэй адилхан жижигхэн, нөгөө нь хээ нь элэгдсэн том гутлынх байв. Тэд худгаас эхлээд уулын хормойн нарийхан хавцал руу чиглэжээ.

Төгөлдөр ганцаараа тийш орохгүй. Бас танихгүй хүнтэй дагаж явахгүй. Ядаж л Номин тэгж итгэдэг байв.

Тэр мотоциклоо худгийн дэргэд үлдээж, суудлын доороос олс, жижиг гар чийдэн авав. Хавцалд орохын өмнө ахин хашхирлаа.

— Төгөлдөр өө! Дуугараарай!

Салхи л хариулав.

Хавцлын аманд овоолсон чулууны цаана хуучин цагаан машин зогсож байлаа. Арын хаалга нь онгорхой. Тэндээс төмөр юм унагаах дуу гарснаа хоёр эрийн маргах сонсогдов.

— Хүүхдийг хаана тавьчихав аа? — гэж нэг нь асуулаа.

— Би хүрээгүй гэсэн биз дээ. Тэр өөрөө гүйсэн!

Номингийн цээж бачимдав. Тэр том хадны ард бөхийж, дуу гарсан зүг харлаа. Нэг эр машины хажууд зогсоно. Нөгөөх нь толгойдоо малгай татаж өмсөөд хавцлын гүн рүү зааж байв.

— Ус ирэхээс өмнө олъё. Чи энд зогсоод харж бай.

Малгайтай эр машины дэргэд үлдэж, нөгөөх нь хавцлын ам руу хэд алхлаа. Эр хашлагагүй эгц ирмэгийг заагаад:

— Тийшээ очвол халтирна. Дээгүүр нь хар! — гэж түүнд хэлэв.

Номин хадны сүүдэр даган цааш мөлхлөө. Тэр хоёрт баригдвал дүүгээ олж чадахгүй гэж боджээ.

Чулуу гутлынх нь дор мултран өнхрөхөд эр гэнэт толгойгоо өргөв.

— Хэн байна?

Номин босож гүйлээ. Араас нь гутал чулуу няслах чимээ ойртов. Хавцал улам нарийсч, хад хоёр талаас нь шахах мэт. Тэр нэгэн салаагаар эргээд арагшаа харав. Хэн ч үзэгдэхгүй байлаа.

Гэтэл газрын гүнээс юм доргих шиг болов.

Эхлээд Номин аянга гэж бодсон. Дараа нь хавцлын ёроолоор тоос хөөрч, араас нь шаварлаг ус хүрэн давалгаа болон түрж ирэхийг харлаа.

Тэр хад руу зүтгэн үсэрч, нэг цухуйсан чулуунаас зуурлаа. Ус гутлын улыг нь шүргэхэд хөл нь халтирч, тохой нь хаданд шалбарав. Дахин зүтгэн дээш таттал ус яг доогуур нь нижигнэн өнгөрөв. Мөчир, чулуу хоорондоо мөргөлдөх чимээнд өөрийнх нь хашхираан дарагдлаа.

Гарынх нь хүч суларч байв. Дээш харахад хадны ирмэг дээрээс жижигхэн гар цухуйжээ.

— Наашаа! Гараа өг!

Төгөлдөр! гэж Номин бодоод гараас нь шүүрэв. Нөгөө хүн арайхийн татаж, Номин ч өвдгөө ирмэг дээр гаргаж чадлаа.

Тэр амьсгаадан дээш мөлхөөд тусалсан хүн рүүгээ харлаа.

Дүү нь биш байв.

Үс нь духандаа наалдсан, ойролцоогоор арван настай танихгүй охин түүнийг ширтэж байлаа.