НУУРЫН ЗАМ

Машины урд шилэн дээр анхны ан цав гарах шиг чимээ сонсогдоход Наран тоормос гишгэв.

Гэвч ан цав шилэнд биш, доор нь байжээ.

— Буц! — гэж хажууд нь суусан өвгөн хашхирлаа.

Наран жолоогоо эргүүлэх гэтэл машины хойд тал доош сууж, мөс тас нясхийн задарч эхлэв. Арын хаалганы цонхны цаана улаан малгай хөдөлж харагдав. Дараа нь хүйтэн ус хаалганы завсраар түрж, бүх юм нэгэн зэрэг хөдөллөө.

Тэр өглөө Наран сумын мал эмнэлгээс нуурын цаадах өвөлжөө рүү гарсан юм. Малчин айлын хэдэн тугал өвдөж, Наран шаардлагатай тариа, багажтай цүнхээ авч явжээ. Өмнөх орой утсаар ярьсан малчин «Өглөө ирж чадвал сайн байна» гэж хэлсэн байв. Тэдний нутагт холбоо муу тул тэр дахин ярьж чадаагүй.

Наран цүнхээ машиндаа тавихдаа малчны хэлсэн шинж тэмдгийг дэвтэртээ ахин харжээ. Алсаас онош тавьж болохгүй, очиж үзэх хэрэгтэй. Тугалуудын байдал муудвал айлын өвөлжөөний ажил улам хүндэрнэ гэж тэр бодож байв. Гэхдээ хүрэх зам нь аюултай бол сумтай холбоо барьж, өөр арга хайхаас өөр аргагүй.

Нуурыг тойрох үндсэн зам уулын аманд цасаар хаагдсан гэж өртөөлөн ирсэн жолооч хэлжээ. Наран буцаж тусламж авахаар шийдээд сумын зүг эргэх гэтэл замын хажуу дахь жижиг байшингийн үүдэнд зогссон өвгөн гар өргөв.

Өвгөнтэй хамт арван хоёр, арван гурав орчим насны хүү байлаа. Тэд сум руу биш, нуурын нөгөө талын өвөлжөөний ойролцоо хүрэх шаардлагатай гэв.

— Тойруу зам чинь хаагдсан бололтой. Нуурын захаар хүмүүс гарч байгаа, — гэж өвгөн хэлэв.

Наран тээнэгэлзлээ. Урд өдрүүдэд хүйтэн байсан ч мөсний зузаан хаа сайгүй ижил биш гэдгийг мэднэ. Тэр аюулгүй эсэхийг шалгаагүй байв.

— Би мөсөн дээр гарахгүй. Сум руу буцаж байж өөр зам асуух хэрэгтэй.

Өвгөн түүнийг хэсэг ширтсэнээ:

— Тэгвэл биднийг хойд эргийн замын салбар хүртэл аваад өг. Тэндээс хүн дуудаж үзье, — гэв.

Наран зөвшөөрөв. Өвгөн хажууд нь, хүү ард суулаа. Хүү жижиг үүргэвчээ өвөр дээрээ тавьж, машины хаалгыг болгоомжтой хаав. Түүний баруун бээлийн эрхий хуруун дээр цэнхэр утсаар хатгасан жижиг загас байлаа.

— Чамайг хэн гэдэг вэ? — гэж Наран асуулаа.

Хүү хариулах гэтэл өвгөн түрүүлж:

— Мөнхөө. Миний ач, — гэв.

Хүү өвөөгөө хараад цонх руу эргэв.

Салбар замд хүрэхийн өмнө цасан шуурга ширүүсч, дугуйн хуучин мөр бараг ялгарахгүй болов. Өвгөн жалганы цаана гэрэл харагдана гэхэд Наран замын хажууд түр зогслоо. Цас хийсэхэд гэрэл үзэгдээд алга болно.

— Би харчихаад ирье, — гэж Мөнхөө хэлэв.

Арын хаалга онгойх чимээ гарлаа. Наран замаас гарчих вий гэж болгоомжлон урдаа ширтэж суутал хаалга буцаад хаагдав. Тэр хүүг суудалдаа эргэж орсон гэж боджээ.

Өвгөн урд замыг заав.

— Эндээс зүүн гар. Нуурын эрэг дагаад явна.

Наран түүний хэлснээр эргэв. Цасны цаана урдах газраа ялгах гэж удаанаар явсаар эргийн намхан довны араар тойров. Салхи хэсэг сийрэгжихэд урд нь цагаан тал дэлгэгдлээ. Наран эргийн намхан довны цаагуур явж байна гэж бодсон ч тэгш гадаргуу дээр мөсний харанхуй судлууд цасны завсраар цухуйхыг гэнэт олж харав.

— Бид нуур дээр гарчихсан байна!

— Эрэг ойрхон, — гэж өвгөн хэллээ. — Буцъя.

Наран машинаа зогсоов. Эргэх зайг хайж байтал гүнээс тасхийх дуу гарсан юм.

Машин нэг тал руугаа хазайхад Наран бүсээ тайлж, хаалгаа түлхэв. Хүйтэн ус түүнд амьсгаа авах чөлөө өгсөнгүй. Өвгөн ч хаалгаа нээх гэж ноцолдоно.

— Мөнхөө! — гэж Наран ар тийшээ хашхирлаа.

Арын цонхны цаана хүүгийн улаан малгай нэг харагдаад алга болов. Наран хаалга онгойсон гэж бодоод түүний зүг гараа сунгасан ч өвгөний ханцуйнаас өөр юм барьсангүй.

Өвгөн хүйтэн усанд ойчиж, хагарсан мөсний ирмэгээс зууран хашхирлаа. Машин доош суух зуур Наран өөрөө хаалганы дэргэдээс холдож, өвгөний зүг мөлхөв. Ойрхон байсан эргийн зүг нимгэн цас хучсан газар харагдана.

Тэр юу хийснээ дараа нь хэсэг хэсгээр нь л санасан юм: өвгөний гар сулрахад ханцуйнаас нь барьсан, хоёулаа мөсөн дээр удаан зүтгэсэн, эцэст нь хөл нь ёроолын шаварт хүрч, эргийн намхан дов руу мөлхсөн.

Машин харагдахгүй болжээ.

Наран амьсгаадаж, эргэн тойрноо харлаа. Тэд эргээс холгүй цөмөрсөн тул арайхийн газарт хүрч чадсан ч нойтон хувцас нь жиндэн хүндэрчээ.

— Хүү хаана байна?

Өвгөн дуугарсангүй. Түүний нүүр цонхийж, гар нь чичирч байв.

— Мөнхөө хаана байна? Тэр машины ард сууж байсан!

Өвгөн толгой сэгсрэв.

— Үгүй. Хүү машинд суугаагүй.

Наран түүний үгийг сонсоод ойлгосонгүй. Хүүгийн улаан малгай, цэнхэр загас хатгасан бээлий нүдэнд нь тодхон байна.

Тэгтэл эргийн довны цаанаас цүнх харагдав. Өвгөн тийш тэмүүлэн мөлхөж, амыг нь нээлээ. Дотроос нь нэг жижигхэн, нойтон бээлий гарч ирэв.

Цэнхэр утсаар хатгасан загастай бээлий.

Өвгөн түүнийг хармагцаа цүнхээ тэврэн босоод, эрэг даган цасан дундуур явав.