НЭГ БЭЭЛИЙ

Тогших чимээ дахин гарахад Тэмүүжин нойроо үргээн өндийв.

Хонгилын бүдэг гэрэлд бусад хүүхэд хөдөлсөнгүй. Зузаан хоолойн цаанаас эхлээд хоёр удаа, дараа нь хэсэг завсарлаад гурван удаа тогших сонсогджээ.

Төмөр хаалга тогших шиг дуугарч байлаа.

— Болдоо юу? — гэж Тэмүүжин шивнэв.

Тэр найзаа оройжин хүлээсэн юм.

Тэр өдөр буюу 1998 оны арванхоёрдугаар сарын сүүлээр Улаанбаатарт цас ороогүй ч өглөөнөөс хүйтэн жавартай байв. Тэмүүжин үүр цайхаас өмнө хонгилоос гарч, хуучин тороо мөрлөн захын зүг алхжээ. Замдаа хоосон шил, лааз олбол тушааж, мөнгөөр нь талх, цай авна. Тэднийг ээждээ хүргэж өгөөд, ханиад хүрсэн дүүдээ бүлээн цай чанаж өгөхийг хүсжээ.

Тэмүүжин арван гурван настай. Намар сургуульдаа очихоо больсон тухайгаа хэнд ч бахархаж хэлдэггүй. Тэр үүнээс өмнө ч хичээлээ олон тасалсан болохоор ангийнхаа хүүхдүүдийн уншдаг шиг уншиж сурч амжаагүй байв. Багш нь нэг удаа хичээлээ нөхөхөд нь тусалъя гэж хэлсэн ч Тэмүүжин ангийнхаа үүдэнд очоод буцаж байжээ. Дэвтрээ дэлгэхэд хоосон хуудас олон, хаанаас эхлэхээ ч мэдэхгүй санагдсан юм.

Ээж нь оёдлын цехэд ажиллаж байгаад ажилгүй болсноос хойш гэрийн мөнгө хүрэлцэхээ больжээ. Зарим өдөр Тэмүүжин орой гэртээ очдог; зарим өдөр олсон хэдэн төгрөгөө өгчихөөд буцаж явна.

Ээждээ тэр шөнө захын ойролцоох танил ахындаа хононо гэж хэлжээ. Үнэн хэрэгтээ танил ах байхгүй. Гэрт нь хүйтэн, түлээ нь дууссан шөнө дүүгээ дулаан хөнжилд бүтэн багтаахын тулд тэр гадуур хонох болжээ.

Болдоо түүнээс хоёр насаар дүү. Тэр ээжийгээ хаана байгааг мэдэхгүй, харин эгчийгээ хотын нөгөө захад ажилладаг гэж ярьдаг байв. Тэр эгчтэйгээ хамгийн сүүлд хэзээ уулзсанаа тодорхой хэлдэггүй ч хуучин хөх цамцныхаа дотор талд эгчийнх нь тогтоож өгсөн улаан утсан гогцоог үзүүлэх дуртай.

Тэмүүжин өнгөрсөн намар Болдоотой танилцжээ. Нэгэн бороотой өдөр Болдоо захын арын довжоон дээр нойтон талх өвөртлөн сууж байхад ахимаг хоёр хүүхэд дэргэд нь ирсэн юм. Тэдний нэг нь талхнаас нь авч, нөгөө нь гарынх нь торыг булаах гэтэл Тэмүүжин Наадах чинь миний дүү гэж худал хэлсэн. Тэр хоёр хэлсэн үгэнд нь итгэсэн эсэхийг Тэмүүжин мэдээгүй ч Болдоог орхиод явжээ.

Түүнээс хойш хоёулаа нэг нэгнээ ах, дүү гэж нэрлэхгүй ч олсон хоолоо хувааж иддэг болов.

Тэр өглөө Болдоо захын урд Тэмүүжинийг гүйцэж ирэв.

— Чи өнөө орой намайг хүлээгээрэй. Нэг юм үзүүлнэ.

— Юу юм?

— Одоо хэлэхгүй.

Болдоо яаран гүйхдээ өмсөж явсан нэг бээлийгээ унагажээ. Болдоод нэгэн эмгэний өгсөн тэр бээлийний бугуйн уяа тасархай байв. Тэмүүжин түүнийг авч найзынхаа араас дуудсан боловч Болдоо хүмүүсийн дунд орж алга болов.

Тэмүүжин бээлийг халаасандаа хийж, шил түүхээр явлаа.

Орой тэр гэртээ очиж, талхаа ээждээ өгөв. Дүү нь зуухны хажууд хөнжил нөмөрч сууна. Ээж нь талхнаас хугалж, дүүд нь өгөөд:

— Өнөө шөнө гэртээ байж болохгүй юу? — гэж асуув.

Тэмүүжин хананд наасан хуучин сонины зах салхинд хөдөлж байгааг харлаа. Нүүрс нь өглөө хүртэл хүрэх эсэхэд ээж нь санаа зовж байгааг тэр мэдэж байв.

— Болдоо намайг хүлээж байгаа. Маргааш эрт ирнэ ээ.

Ээж нь нэг хэсэг дуугүй байснаа түүний захыг босгож өглөө.

— Тэгвэл дааруузай.

Тэмүүжин Болдоогийн тухай хэзээ нэгэн өдөр ээждээ бүгдийг хэлнэ гэж боддог байв. Гэхдээ тэр орой ч хэлсэнгүй.

Хонгилд буцаж ирэхэд Баяраа, Жагаа хоёр аль хэдийнээ байлаа. Том биетэй Баяраа ойролцоох хашаанд өдөр нь ачаа буулгаж, хааяа олс, картон цуглуулж ирдэг. Жагаа харин орой бүр гэр рүүгээ очих гэж байна гэдэг ч бараг явдаггүй.

— Болдоо ирсэн үү? — гэж Тэмүүжин асуув.

— Үгүй. Өдөр засварынхан ирсэн. Наадмын замын талын амыг нээхэд нь би харсан, — гэж Баяраа хэллээ.

Хүүхдүүд гудамжны нэг амсраар суудаг хэсэгтээ ордог. Түүнээс цааш төмөр хаалга бий. Хаалганы нөгөө талд засварчдын ажилладаг хэсэг, түүн рүү хашааны цаанаас ордог өөр амсар байдгийг Баяраа мэднэ. Өдөр тэр хавьд ажил дуусаагүй, хүмүүс багаж зөөж явсан тухай Баяраа хэлжээ.

Тэмүүжин гадаа гарч ойрхон хавийг хайлаа. Болдоогийн очдог талхны мухлаг аль хэдийн хаагдаж, жижүүр нь ч түүнийг хараагүй гэв. Тэмүүжин цааш гүйх гэтэл салхи хацар хайрав. Харанхуйд таних хүний бараа олдсонгүй.

Тэр хонгил руу буцаж, Болдоогийн бээлийг картон дээр өөрийнхөө хажууд тавилаа.

— Ирнэ биз дээ? — гэж Жагаа асуув.

— Ирнэ, — гэж Тэмүүжин хэлсэн ч хоолой нь итгэлтэй сонсогдсонгүй.

Хэдэн цаг өнгөрснийг тэр мэдэхгүй. Хоолойн гүнээс гарсан тогших чимээнд сэрээд хөл дээрээ босов. Баяраа ч чих тавьж суулаа.

— Засварын талын хаалга хавиас гарч байна, — гэв.

Тэмүүжин гар чийдэнгээ авав. Гэрэл нь сул боловч хоолойн доогуур алхахад хүрэлцэнэ. Хүүхдүүдийн суудаг зайнаас цааш намхан төмөр хаалт байдаг. Цаана нь засварынхан ажилладаг өөр хэсэг бий.

Хаалтанд хүрэхийн өмнө шалан дээр нэг юм хэвтэж байлаа.

Тэмүүжин гэрлээ ойртуулав.

Болдоогийн нөгөө бээлий. Бугуйн уяаных нь үзүүр цайвар утсаар урагдаж унжжээ.

Тэмүүжин бээлийг авахад тоос шороотой, хүйтэн байлаа. Тэр найзыгаа энд ирсэн гэдэгт улам итгэсэн ч хаалганы цаана тогшиж байгаа хүн мөн эсэхийг мэдсэнгүй. Тогших чимээ дахин сонсогдохыг хүлээн, чийдэнгээ хаалганы доогуур тусгалаа.